اهورا مشکان @hor@ مشکان "نی ریز فارس

 

    ادبیات الفاظ عامیانه مشکان فارس و..قسمت13

    

ادبیات شفاهی وکلمات .فرهنگ نامه مشکان /قسمت13
آتشک= آبله فرنگی .کوفت/لوس=چاپلوس .-لوک= شترقوی./لم= درازکشیدن.-/لنگه= قرینه .یکتای ..- لرز =تکان خوردن - لطف= مهربانی .-لج =پافشاری--لجن=گل  لای ته جوی --لت= قسمت .مثل لت پاره .وجنباندن .مثل لت خوردن لتیدن .-کنفت= رسوا کنفتی= رسوائی.- رویده= خراب فاسدشده -.بق کردن= اخم کردن بحال تضرع .- غدومه= بغض.- بی حرم= بی حرارت .وگرمی نداشتن .--لایق=سزاوار..- لامپا.لمپا= چراغ نفتی قدیم ماخوذاز لامپ فرانسوی..- 
لاط=پلید -لاش=پخش .ووسط چیزی هم گویند -- لاشه= جسد..- لااقل= دست کم ..-لاس= ماده .لاس زدن= دست به گونه ماده کشیدن وتلذذ بردن .-
گیرودار= هنگامه گرفتاری.- گردنه گردن کوه بلندی --گرده= پهلو کنار-- گرده= دایره کردن .مثل: گرده کن گوسفندان را --گر=شعله افروختن .--گری گرفت= فورا گرفت -گری آومد= فورا آمد .- گدار= گذرگاه --گاهیدن=دراغوش گرفتن  معاشرت ..-مخل ومدی=اخلال کننده ومودی اداکننده- ماچ= بوسه - مو وین=کبودی براثرضرب .- ته تغار.ته تغاری= ته مانده کوچولو آخرکاری.- - مویه= زاری - 
دیپلم= دانشنامه .فرانسوی .لیسانس= دانشنامه کلمه فرانسوی .


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/03/31 ساعت 22 | لینک ثابت |
 

    قربان میرزا شاعر مشکانی ..

    
قربان میرزا شاعر مشکانی که  سوادی نداشته ولی باردیف بندی قافیه وابیات اشعاری سروده اند .وی فاقدفرزندبوده در اواخر عمرش با والده ابولحسن شباب ازدواج میکند تا انکه ازدنیا میمیرد .
اشعار از وی را ذیلا نقل مینمائیم 
.دروقتی که درزمان گذشته دولت شاه نسبت بخرید تریاک مشکان چون دیگر نقاط اقدام میکندوزیرنظر دولت کشت میشده وصادرازکشور میشده ودولت انرا جمع اوری ونظارت مینموده .وفردی بنام افتخاری از طرف دولت ماموریت یافته بودند ودران زمان افتخاری قابض بوده اند شعرزیر را میسراید .

دوش اندر عالم رویا به احوال فکار                  شکوه بنمودم زبخت خویش چرخ کج مدار 
هاتفی گفتا مخور غم .طالعت مسرورشد.            بهر دولت میخرد تریاکتان را افتخار 
تریاک مشکان همه تاراجی مفتخوارشد               مالکانش را سوار گشتندانان چون حمار 
رفته نزدکدخداتاظرف تریاکم دهد                       گفت دورشو اسم بابات هم  بود بهرشکار.
ای فلک نابودکردی تریاکم تاراج شد                 اینچنین گردیده امسالم که گردیدیم خار 
...
یا وقتی که باسید نعیم واعظ وروضه خوان ده به مشاجره بلندمیشود .وان واعظ به قربان میرزا میگوید تو کودکش هستی .وقربان میگوید توهم سواربرالاغ میشوی ومیروی در دهات اطرف وبالای الاغ حتا پائین نمیائی همانجا روضه بخوانی وپول میگیری و...ومشاجره مینمایند .میگوید 
 زاده معصوم هتاک ازقدیم        هتاک دیرین هستی سیدنعیم 
میروی تو آربزا فصل بهار        میخونی 20مجلسی پشت حمار
 پسر تومصطفات باشدفضول      قاضی این قریه هم ان سیدرسول
 بوده همکارتوشیطان رجیم  .     حرف درکردی برای عبدالرحیم ...
کودکشی هرگزنباشدعیب وعار     توبرو اینگونه نانت را بیار.
وسید نعیم که شعر نمیسرائیده در جوابش میگوید 
قربان توئی دیوانه ای کودکش زمانه .تومنزلت نهانه طویله ات نشانه ..
قربان زبس دیوانه     کج بختی اش عیانه 
گیردبه من ایرادها       ازبس که اوبیعاره 
دائم بکار کودکشی       مشغوله ا ون بیچاره 
داری مرض زودی        برو توپیش یک بیطاره 
وقتی که صلح مینمایندبایکدیگر وخروسی برایش سرمیبرد که دیگر برایم شعر نگو ناراحت میشوم شعر دیگر راسروده :که
 سیدنعیم الدین خروس را تار کرد     رفت سوی خانه اورادارکرد 
ترکه ای از ارژنای چاه دراز         زد روی بال خروس قهقار کرد .و
....قبلا  کامل ذکرشده است  
وقتی نیزاز عملکردیکی از همشهریانش مینالد وموجب آزارقرارگرفته می گوید .
زاده   ملای مشکان به سامان          یک پسر توله ازاوست بدینسان 
گاید اوهرچه خل هرچی مجنون          مانده اند مات اوبسکه شیطون 
بوی پول گردهی اوکنارت                دائما مانده او جان نثارت 
بهرپول عمروعاصی به این ده          برکشد اوبدستش کمان زه 
هی بنالد مدام فقر ودردش                لقمه نانش بده دور زشرش 
اوچوموش دائمادرذخیره است           ازعمل خسته کی؟ کی کشد دست؟
دوش به تندی درخانه ام کوفت         .برگشودم درم .خانه  را روفت  
دزدبیاید.داره رحم وجدان                خانه ات او گذارد کمی نان 
برکندازتنت گوشت وپوستت             بهر نانت شودهرجا دوستت
دیده قربان همه جمله رفتار              گفته احوال کس رابه اشعار ..//
شعر دیگرش..
مصطفا مصطفای فضولم             زیرک وفهمیده  ان رسولم 
من روم خونه ی کل حاجی بگ      بلکه چنگ اورم دومنی کشک 
توبرو خونه ی منگی آربز           بلکه چنگ آوری میشی یا بز
من میرام خونه ی سیفی سعدی         توی نوبت دارم چندجابعدی 
گیرم آنجابزورم که باشه                یک بزی تا گله توی غاشه 
من بیگیرام از اوحتابازور             از دومتری با چش غره ازدور 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/03/22 ساعت 2 | لینک ثابت |
 

    کوه ها تپه ها دره ها اطراف مشکان نامهای قدیم ان ها و../تاریخ مشکان

    

کوه ها وتپه ودره ها.... ونامگذاریها درقدیم مشکان

گاهی حوادث واتفاقات باعث نام برنقطه ای بوده یا موضوعی .وگهی ازقدیم .اسمکوهها مشکان وتپه دره ها و.../

کوه جهسک.یا جهاز کوه/  .ناله زرد.لاله زرد. .مروارید.چک سیاه مشکان . .سرسفید3085ارتفاع بلند ترین کوه نی ریز. نزدیک جاشترگ./ دوروزه /.تیره جونک (.جوانک)گردنه گدارشهرو.گردنه یارعلی روروجاشترگ/.تنب سبز بالا جاشترگ ریزکتشتر.طرف کشوری/تم میشی دشت احمد.پشته های بال بلگ و.اطراف چاه صداد نزدیک سرسفید/

لای کوچو.طرف کشوری/شهرپازن .نزدیک نقاره خانه/چاه صداد.سادات/.گدارباغ خونی/.گدارمحسنی.محمدحسنی/دهنه آغل چوبی/ پشته کپرها/ .کوه چرمو/.تنگ سیدو/.تنگ قره جه /گلی گوهردون .کناربداقی/لای پلنگی .قره جه/

پشته قلات چیگا.زیر نی ری یو/دهنه اغل چوغی/.گدارقره جه./گردنه حرس ها.اخرچاه توت./پشته اغل خرها /.پشته کپرها /.کوه چرمو ./دهنه کچه سفید/.تنگ سیدو ./تنگ قره جه .نیریو./.پیلو های منباشیو.بالای فره جه/گل به سینه چرمو/گلی تجقوئی.زیر نیریو/روگا شموتی.

لای پلنگی.نزدیک قره جه ./گلی خمرا.پائین نیریو/دهنه چنارانزدیک قلات معدن/تل مویزو نزدیک کومو./قلات معدن/.دهنه کروهلو.نزدیک کشوری/پیلو علی لر کومو/سنگ سیاه لای ریش./لای فراخ /قلات مراحمد./کل فی تو/تنبهای معدن/زارگاه.تل کوگو.زارگاه .تل انجیر .کم سیاه لیزر./.نزدیکهای معدن /قلاتهای اب بر/.

سنگ چل کلو/.گدارکان دری./گلی سوه ای/.گلی درزشت /.تیره چکو /کهوبند.هزاردره.گدارکوگو./دهنه تنگ تیزو.کهوبند.باغ پسته .ریزقنسی.چک میشی جعفری./کوه ورسو/.پرسو/.لی خدائی.دره های حسنعلی زینلی/.قلع گوشوری/.گردنه گدارنو/گلی بنشی.گدارگهوار/.

کوه زارچ/ .کوه بنه کار.کوه دوه.کونهو/.گود معدن مس/.بالای کشوری/تیره تم بلند./کت چرخ /.کت مهرنعل/ .اجاق علی نقی.تنگ بره /.دهنه اسب گیری.پشته قلات سیاه ./چک قلاتو/.ریس کهکم/.کم سیاه /.دهنه غلام شهبازی./قلات عبدلی/.تنگ ازمیده /کوه درزوی/.چاه کرم .بند بش/.خراسونی/.

اشکفت پری .کت ماخانم /.اشکفت شمس.اشکفت تنگ تیزواشکفت کمر کوتی ./کت بالاخونه .تنب برزه./

پرسو/.دهنه کچه سفید./درالوچه ای./قلات کله قوچی/ .گداربش/.گلی چنارو/.پوزه بوکن ./کل علی جمال/..لی معصومی/.گدارپیتو /دهنه لی ریش/ .ترناسک /.کوه سرخ /.مراحمد./تل اسبسی/.لای سیاه /.گدارپنبه ای.گردنه دوتو/.پشته های چا رساقی/.کمرسفید زیراب کومو./.تنگ بره /.وهدار.نزدیک معدن./تم سبز.تنب./.

جنگلهای مشکان

که پوشش گیاهی دراین مناطق بیشتر ازبنه .کهکم .بادام کوهی است

جنگل برگ بیدی.بلگ بیدو.قره جه .گودسیاه .سیدو .قره جه درختان بنه وکهکم و.بوته های بیابانی .وسیرج نیز بادام کوهی.

 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/03/13 ساعت 15 | لینک ثابت |
 

    مشکان شناسی قسمت3

    

مشکان شناسی..قسمت 3

ازدوره حمله عمربن خطاب به ایران وسقوط ساسانیان .مردمان مشکان به اسلام پیوستند ومساجدبنانمودند وآتشگاه این محل درباغ ویسی(رئیسی ونزدیک غسالخانه قدیم ) ودیگری درکنارسلطان پیروهل بالای تپه قلعه ودیگری درنزد مسجد امام حسین بوده  که جای خودرا به اماکن دینی دادوبه مساجدمبدل شدند ویادرکناریا حوالی آن مساجدساختند .وازساخت واولین مسجدتاریخی دردست نداریم ولی مسجد جامع انگونه که سنگ نوشته اش موجود است (دربنای تاریخ مسجدش گفتم" روزوشب کاراوبود فرجام"= باحروف ابجد 1079 قمری.بشود) درسال 1079قمری ساخته به شکل گنبدی که بعدها بصورت دیگری ودرسال 1382شمسی با اتش سوزی سوخته ومجددا مرمت وبناوبصورت فعلی بناگردیده است که قبل از1079مسجدجامع براثرسیل تخریب که حاجی  فردی هزینه ساخت رادرسال1079 میدهد ومجددبنا میشود .امامسجد امام حسین  قدیمی ترین مسجدمشکان است که بارها با تغیراتی ساخته وتخریب وبه شکل امروزی درامده است.ناگفته نماند درگذشته ها نیز چندبارمشکان بدلیل سیل تخریب شده است .که سیل اخیر 65آخرینش بوده است وقبل ازآن سه مرحله دیگر منازل ومساجدواماکن قدیمی تخریب شده بودند وازنوبناشده بودندوهزینه جلسات مساجد از موقوفات مردمی برای امور خیر ومراسمات مذهبی و..تهیه میشده 

 واززمان وروداسلام نیز نامهای مردم به نامهای یاران وصحابه پیامبروائمه و..تغیر یافته وازنامهای باستانی ایرانی کمتر استفاده شده است . 

ودرزمان صفویه که مردم مشکان به تشیع گرویدند.مساجد  شیعی جای خودرابازنمود وبنامهای ائمه اطهار نامهاتغیریافتند .ورسم ورسوماتی همانند عزاداری ومرثیه خوانی وروضه خوانی ونذورات ومدیحه سرائی وچاوش نامه ها ونوحه خوانی وعمرکشون (که  آدمکی به شکل مترسکی ساخته وبیشتر ازجوال که درونش لته وکاه مینمودند وچندنفرازدورکه ابتدابا سرنیزه وشمشیر قمه بوی حمله وبا چوب وسلاح بجان مترسک می افتادند ..بعدها شلیک با تفنگ وساچمه به ان حمله ورمیشدند ورسم عمرکشتن =عمرکشون.را انجام میدادند ودرماه عمرکش که مشهور است بیشترعروسی های خودرامیگرفتند.که این رسم عمرگشون تا سالهای ورود اقای فال اسیری نیز رواج داشت بنا گردید .وکم کم چندسالی بعدترازاین محل رخت بربست .وتعزیه داری نیز درمشکان رواج داشت .که مرحوم شیخ اسماعیل سبزواری نژاد با ان مخالفت مینمودند ومیگفتند جایز نیست یک مرد درقامت زینب وحسین ظاهرشود و...نمایش دهد .واین رسم نیز دراینجامنسوخ گردید ولی رسومات دیگر  نظیر براتی دادن برای اموات درماه برات (شعبان ورجب ) نیز رایج است که با درست کردن حلوا ویا خرمای برشته باروغن حلوائی ساخته ودرون نانی پیچه وساندویچ نموده ودرون سینی به خانه های همسایگان واقوام پخش وتوزیع کنندویا ملا گرفتن وعیدی دادن برای اموات که قبل ازعیدنوروز افراد  اقوام مرد خودی  یا ملاهای قران خوان رادعوت وهرکدام درمنزلشان سوره قرانی خوانده وثوابش رابروح  متوفی وصاحب سفره ومیزبان که برای فلان مرده فوت شده اش شام یانهاری آماده نموده نثار وبا خوردن غذانیز فاتحه مع الصلواتی میگویند وهرکس ازمهمانها فاتحه بخوانند وبروح ان کس که بیادش مدعوین آمده اند نثار کنند .درشبهابی  جمعه  نیز بیاد متوفیانشان خیراتی بدهند   . وسایرخیراتی دادنهای مشکان نذیر حلیم نذری وآش .شوله زرد نذری و مشکل گشا و..نیز ازرسوماتی است که ریشه دینی دارد وبیشتربرای مراسمات مذهبی ونذری ائمه ویا رفع مشکلاتشان اقدام کنند ویا گاهی بابافتن فرش ویا گلیم قالیچه برای مساجد یا حرم ائمه یا امامزادگان دیگر نقاط نیزچون پذیرایی روز عاشورا وسفره دادنبرای امام حسین و..اقدام وگاه فرزندانشان رانذرنموده  که لباس سیاه درمحرم برتن نمایندواین فرزندبزرگ هم اگربشود میبایست اینکار رابکند وگاهی میگوید درفلان بیماری مادروپدرم نذر نموده اند که بهبودی حاصل کنم ودرمحرم سیاهپوش حسین ع . باشم .ولی ازقمه زنی وشل وخاک گل برسر و..مالیدن درمشکان خبری نبوده ونیست.فقط دوماه محرم صفر رادرمساجدتکیه ها روضه خوانی برگزار میشده تاسال 1382این رسم دوماهه روضه خوانی درمسجدبرگزاربود .که بنده چندسالی این رسم را انجام ومنبرمیرفتم واین رسم نیز ازبین رفته که هزینه های این مراسمات وروضه خوانهابردوش مردم بوده است .همچنین هزینه های موذن های مساجد ویا سحرخوانها که برای بیدارکردن مردم بربالای بام سحرخوانی مینمودند گاهی مجانی گاهی ازطرف موقوفات یانذورات مردم هزینه اش داده میشده است .ونمازهای جماعت ومراسمات دینی وعزاداری تاسال 82 که بنده قریب 20سال به وعظ وجماعت مشغول بودم مساجد درمراسمات مالامال جمعیت ازجوانان وپیران بود .ولی نمیدانم چگونه این مراسمات بعدازدست کشیدن بنده درسال 1382ازجماعت و وعظ و..که به شورای شهر پیوستم اغلب مراسمهای محل تعطیل وجوانان ان شورجماعت مسجد قبلی راندارند فقط دردهه عاشورا انهم ازهفتم تادهم عاشورا نوحه خوانی انجام گیرد .ازانجا که درمشکان سابقا حوزه علمییه جعفریه مستقربوده است .وشاگردانی راداشته که میتوان شاگردان وطلاب آن دوره ها که تعدادی طلبگی  را رها نموده که دران وقت  12طلبه داشته  ازافرادی نظیر.درویش حدادی .اسماعیل اثنی عشری  حسن راحتی.ف قاسم وسیدحسن هاشمی و....که همدوره ی باسید مصطفاسجادی وشیخ علی میرزای کریمی بودند رانامبرد که این حوزه علمییه هم تعطیل شده وآخرین مدرس آن شیخ احمدروحانی اصفهانی بود که درابتدای انقلاب هم به مشکان میامدند وکم کم طلاب که رفتنداین حوزه تعطیل ودرسیل 65حجره های طلاب درجنب حسینیه مسجدجامع بودتخریب شد و دو-سه نفرانان که قبل از تخریب وتعطیل به حوزه های یگر نقاط کشور رفتند  ویکی ازانان به نزد فال اسیری در نی ریز همراه سیدمحمدحسن موسوی رفتند .این حوزه قبل ازآمدن فال اسیری درمشکان پابرجابود .چون این محل خود دارای روحانیت بزرگواری درگذشته بودند که درزمانی که ایت اله فال اسیری به اینجا آمده نیز شیخ غلامحسین .وسیدرسول زاهدی و(که بعنوان قاضی محل اورا میشناختند ).وسیدنعیم وسید مصطفا سجادی .سیدقاسم و... نیز بودند وفال اسیری مدت 3سال که ازابتدا تارفتنشان به نی ریز در مشکان سکونت داشته وامورمذهبی دینی را روحانیت مشکان خودشان انجام میداده اند که درگذشته ها ازسیدمیراحمدبزرگ مشکانی ونظام الشریعه مشکانی وشیخ اسماعیل و.. رامیتوان نام برد که مجتهدانی مسلم بوده اند .ونظام الشریعه مشکانیازایات بزرگوارانی چون نائینی و..  اجازه اجتهادداشته . ازانجا که کم  کم  مراسمات  دینی وجماعت و..دراین محل شکل دولتی گرفت  وروحانی  وازطرف دولت معرفی وتبلیغ  ویا دعوت کننده رادولت یا ادارات دیدند وامکانات تلوزیون و..بدرون خانه ها رفت درکنار ان نشستند این مراسم ها ازشور قدیمی وشلوغی افتاده واغلب درمراسمات ختم ها برای مردگان سوم وچهلم وسال شلوغی مراسمات مذهبی ویا نمازجمعه ازسایرمراسم های جشن ها شلوغتر است  حال  فقط دردهه اول محرم وشبهای شهادت ویا جشن ها این مراسمات دریادائمه برگزار میگردد .در گذشته هابا توجه به ذکر کتب تاریخی مورخان اسلامی  درقرون 3و6 ودوره های حکومت عمربن عبدالعزیز وصفویه درمشکان نمازجمعه وجماعت برگزار میگردیده است که نشانگردیانت انان است .و حتادرگذشته ها درکنارباغ قاضی درجنب مسجدجامع فعلی که جوی سنگی  ان مشهور است (جوغ سنگی) از قاضی ومجتهدها برای اجرای حدود اسلامی دراین محل استفاده میشده که قطع دست سارق وحدسنگسار اجرا که نمونه ان درزمان عمربن عبدالعزیز دراین محل که جمعیتی شلوغ داشته اجرا میشده که گویند جوغ سنگی بدلیل سنکسار کردن یک زانیه عرب ازعشایر کوچنده که درحال گذرازاین محل بوده اند وقضاوت به قاضی وقت مشکان برده اند حکم به اجرای حد داده ست این جوی به آن نام مشهورشده که گویند انقدرسنگ درکنارگودال سنکسار ریخته بودند که ازدور پیدابوده وبدین نام جوغ سنگی نام گرفته ..وکتب فرسوده رانیز بدلیل انکه دردسترس تخریب ویا سوختن ویا اهانت قرارنگیرد موذن مسجدیا ملای مکتب خانه ها بدرون کت قرآنی .سوراخ قران های فرسوده.که دربال بیشته  ودیگری  در کنار کوه مشهور به اسکه..دامنه تپه وکوه سوراخی که بدرون ان قرارشان میدادند ودرب آن را میگرفتند .متاسفانه در20سال قبل مورد هجوم دزدان وگنج پیداکنندگان وعتیقه فروشان که شبانه به انها دستبرد زده بودند وکتابهای قران هزارساله که اوراقی دستنویس ویا مقداری ازقران که کامل نبوده وکتب ادعیه و...همه را به غارت برده وفقط مقداری قرانهای اخیر که کپی است را میتوان انجامشاهده نمود .

((وانگونه که درکتب یکنفر از عزیزان  ذکر نموده اند وانمود شده است  که ما درزمان ایت اله فال اسیری مسلمان شده ایم وقبل ازان اصلا ازدین ومسائل شرعی و..اطلاعی نداشته و..درحالی که درهمان وقت ورود فال اسیری درمشکان 10 روحانی که چندنفرشان مکاسب ورسائل را طی وقریب 10سال هرکدام درحوزه های کشور درنزد علما درس خوانده بودند .و حمام ملامحمدحسنی مشکان که از آثار باستانی زیبا  بوده است را معدوم و..))

 ازمکتب خانه های قدیم مشکان مکتب خانه های.ملا اسماعیل و..دراواخر  ملاعسکر وملا محمدقلی -فرقان وملاحسین شهریارو... .ومخصوص خانم ها .مکتب خانه بی بی سکینه مشکانی که قران وسوادآموزی را یادمیگرفتندتا انکه درزمان قاجار اواخر حکومت انان وامدن رضاخان مدارس جای خودرا عوض مکتب خانه ها گرفت .قبلامکتب خانه  پابرجابوده است وهزینه ملایان مکتب خانه ها راوالدین کودک ها ویا ازموقوفات میداده اند . .

وموقوفات ونذورات برای مراسمهای مذهبی وروضه خوانهاومساجد وموذنین  وسفره های ائمه اطهار نیز ازگذشته رایج که با نذر درختان گردو ویا گوسفند ویا ملک ویا سهمی از درامد و...برای این اموردرنظر گرفته میشده است .وگاهی فرزندان خودرا نذرائمه ویازیارات مراقدشریفه انان میکرده اند .که کودک رابه انجابرده وسرش رادرنزدیکی حرم مثال درمشهد اصلاح وآرایش وموی وی را که تا ان زمان کوته نشده بود کوتاه نموده .بیشتر کسانی که فرزندی برایشان نمی مانده این گونه نذر  میکرده اندودربرگشتن ازسفرزیارتی مشهد وکربلا و..ولیمه میداده اند ..که این ولیمه دادن نیز درحال تعطیل شدن است فققط ولیمه حج خودرا میدهند .و ولیمه ختنه پسربچه ها ختنه ودست حلال کردن که در دین اسلام واجب است و ولیمه عروسی نیز به شکل موجودکه به درون فرهنگ ایرانی وارد ورواج یافته وهنوز انجام میگیرد وبرای مراسمات خوددرعروسی ها درگذشته که آئین زردشتی داشته اند به شکل وشباهت دیگری عقد ومراسمات و..شادی برگزارمیشده است ..


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/03/07 ساعت 22 | لینک ثابت |
 

    ادبیات شفاهی وکلمات الفاظ عامیانه مشکان.قسمت8

    

کلمات ادبیات شفاهی درمشکان وگویش ها../قسمت ادبیات شفاهی 8

بشنام .بشند .بشنش.= بدنم .بدنت .بدنش.(بشن بافتحه با= بدن).قایوم=محکم ./ دایر= محکم .قایم.باکسره یا=پنهان شدن./پادار= بلندکردن .پاداشت =بلندکرد ./پاداشتام .پاداشتش.پاداشتامش.=بلندم کرد برخاستم -بلندش کرد -بلندش کردم ./ کردام=کردم./کورش کن .مثال چراغ رو کورش کن = خاموشش کن .کورش.با کسره را= خاموش./پی لیشک =آتش پاره وپیریشه آتش پریدن .خلگ .با ضمه خا=قطعه آتش .

/یه هو وی=یکباره ./ماون=معاون./قلپ. با ضمه قاف ولام =جرعه آب یا چای یا نوشیندی./میدرونه یا تشدید را =پاره میکند ./جر دادن =پاره کردن .می جر رونه = پاره میکند ./قلپه زدن .قلپه .با ضمه قاف .و سکون لام وکسره پ =برآمدن .نظیر دانه زگیل روی دست .تاول ../می لپه.( لپ.با کسره لام =.تکان خوردن ./.می لپه. (لپ.با ضمه لام )= خوردن .مثال دو کپی می لوپه.=با دوطرف دهانش میخورد وحرص دارد./لچندن= با  کسره لام .وضمه چ .بافشار .تاجائی که جای دارد چیزی رادرون چیزی قراردادن .=میلچونه میلچونام .میلچونیم../می جوه.با ضمه ج  وفتحه واو =میجود .جویدن .میجو وام .میجوویم ./

.واکپیدن= وازدن .-کپیدن= .خوردن /کپ =دهان .مثال کپت را روهم بزار./چیک=چوبه یا خار درخت و..که مزاحم دست ویا کارکردن شود .یادرون پای فرورود و../پیسک.(باسکون همه حروف) = پژمرده شدن .درخت یا گل ویا انسان و..که پیسکش افتاده است ../


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/03/05 ساعت 22 | لینک ثابت |
 

    چل بستن ویاد مردگان و.. درمشکان نی ریز فارس در قدیم .تاریخ مشکان

    

 

چل بستن وياد ازمتوفيان درگذشته مردم مشكان مرسوم بوده است گاه با ادبيات شفاهي وسرودن دوبيتي ومرثيه واشعاري ياد ان متوفيان را كه دراثر حوادث غير عادي ازدنيا رفته اند گرامي داشته .در زیر به تعدادی اشاره واشعار مربوطه ادبیات شفاهی دررثای متوفیان را نقل مینمائیم

عدم امنيت درگذشته وقديم مشكان كه با تاسيس پاسگاههاي ژاندارمري و...توسط رضاخان مشكان را كه ازلحاظ سوق الجيشي بودن وكوهستاني بودن دربن بست قرارداشته بود وسرراه عبوري نبوده كم كم به امنيت بيشتري با احداث پاسگاه غوري وبعدازآن انتقال به مشكان ودرمدتي بعد هم انتقال پاسگاه اباده طشك بدليل مشكل امنيتي وخلع سلاح كردن پاسگاه ان منطقه به مشكان انتقال يافته وبراي مدتي داراي دوپاسگاه بوده است .ازانجا كه مردمان مشكان مردماني با ادب وبا ديانت بوده اند .دركتب تاريخي ازانها ياد شده است .ولي قتل وكشتار توسط افاغنه درديرباز حمله افاغنه اين محل نيز مصون نمانده بود كه درمباحث ديگر دراتيه بدانها ميپردازيم

 چل بستن درگذشته وحال نصب تابلو

.ولي درادبيات شفاهي مشكان براي حوادث قتل افراد سرشناس توسط سارقان يا غريبه ها كه با حزن مردم روبرو بوده با سرودن اشعاري دررثاي درگذشتگان ياد انها را زنده نگه ميداشته اند

 وبابستن چل چل بستن دراصطلاح قديم با گذاشتن تعدادسنگ روي همديگر ونصب پارچه اي سياه بروي سنگها يادش را گرامي داشته ودرحال امروزي براي متوفيان صانحه تصادف دركنار جاده ها ومحل فوت با نصب تابلو وعكس متوفي اقدام مينمايند .درگذشته تعداد 20سي عدد سنگ روي يكدگر به اصطلاح بستن چل يا چهل بستن گفته ميشده .

اين واژه هم از كلمه چهل وچهلم كه مرسوم بوده است اگر كسي را به ناحق ميكشته اند پيراهن خوني متوفي را وراث یا سا یر پدر مادر برادر متوفی را که درحال غسل از بدنش بیرون اورده بودند ..(یالباس فردزخمی که ضاربش نامشخص بوده را بدینگونه دردیگ اب جوش .).درون ديگ اب گذاشته تا 40روز زير ان اتش روشن .وتاروز 40كه فراميرسيده گويند قاتل ميمرده يا كشته ميشده يا هلاك ميشده است .وچل بستن بيشتر ريشه دراين واژه داردعلاوه بر یاد متوفی بیشتر برای کسانی که مشکوک کشته یا ازدنیا میرفته اند استفاده میشده است . .وهمچنین  دران محل يادمتوفي راهمراه با اشعار ادبيات شفاهي كه نسل به نسل به ايندگاهان رسيده زنده نگه داشته اند چل بسته شده است.

بيشتر چل ها درراه نقاره خانه به ني ريز كه ازسيرگ ميگذرد ومحل عبور قافله بار اجناس ومردم بوده است ومحل درگيري بوده بسته شده است .

چل قابض

.اولين كسي كه توسط سارقان كشته شده دررثاي وي شعر سروده اندفردي بنام قابض بوده كه طايفه جعفرقابضي ها از نبيره نتيجه هاي انها هستند .وي به كمك ماموران دولت جهت اخذماليات اقدام مينموده است وبه قابض مشهور شده بود .وي درجنب چشمه سيرگ يا سيرج كشته شده است .جداقایان رضوانی .خورشیدی و...

چل عبدالعلي

فرد ديگري ازاهالي مشكان بنام عبدالعلي نيز ازطايفه عبدالله زاده ها كه درحراست محل وامنيت مشكان نقش بسزائي داشته است وچندتن ازسارقان مسلح انزمان را به قتل رسانيده بود درمرحله اي ديگر درنزديكي چشمه سيرج به قتل ميرسد .بيشتر اتفاقات قتل توسط سارقان درراه نقاره خانه بوده است چون ازچشمه سيرگ ميگذرد مرحوم عبدالعلي را درانمحل پس ازشكنجه هاي بسيار به قتل رسانيده اند واهالي بعدازچندي متوجه وتدفين تشيع صورت گرفته .

اشعاري ازادبيات شفاهي براي وي گفته اند

قمرسلطان سيه شد روزگارت          دگر عبدالعلي نايد كنارت

توداني شوهرت شدكشته ديروز      كنارچشمه سرگ اوبه يك سوز

 همان درغيرت ودرخفظ خاكش         فداكرد بهر ما اوجان پاكش

چوتقاصم بدست مردم پاك                بودهرگز ندارم من به دل باك

 زمشكاني همه غيرت به جوش است        سياوش خون به رگهاشان خروش است

وي جد اقايان عبدالله زاده ميباشد كه ازمشكانيهاي اصيل وقديمي غير مهاجر ميباشند

.چل اكبر

.وي نيزبنام مرحوم اكبركربلائي عبدالحسين درحال برگشتن ازسربازي وخدمت وظيفه عمومي ۲۰ساله متاهل دارای ۳ کودک خر دسال . درحوالي سيرگ توسط سارقان كشته شده است كه همراه قافله اجناس از ني ريز به مشكان ميامده است با پيوستن به چريكهاي دولتي وقت دركنار قافله ودرگيري چريكها با سارقان كشته شده

دررثاي وي نيز سروده اند

 به آب سيرگ دمي ولوا به پاشد      نفس ازقالب اكبر چدا شد

دعاي من به بابايش رسانيد              سفيد پيشانيت اكنون سياه شد

 تل غدير به پاي چشمه سيرگ         خبرسازيد كه اكبر خورده است تير

براي حفظ امنيت مهيا                      مثال سرو ناگهافتادازپا

 جواني بودرشيد باعقل ودانا           بوقت جنگ او ميبود توانا

 ولي شدباگلوله كشته چون او       دريغا روح اوقالب سواگو

 بياريد پشم وبلغار وقت شستن      نباشد هيچ مجال خون را زشستن

چكد خون برزمين اي داد اي داد      زهرچكه بلند لعني چنين باد

 تواي قاتل نبيني روز خوش را         توكردي اين جفا وقتل برپا

يتيمانش چونالانند امروز              به مشكان چون فتاده ناله وسوز

باحمل حنازه انمرحوم بتوسط مرحوم علیمحمد راحتی وقاسم رمضانیوکمک چریکهای دولتی که دردره درکمین دزدان بوده اند ودزدان متواری شده بودند با بستن بار هیمه بوته .وگذاشتن جنازه متوفی برآن اورا به مشکان  میاورند. به مشكان با بستن چل براي او توسط اهالي يادش را درخاطره ها با ادبيات شفاهي واشعار زنده نگه داشته اند.جد اقایان حسین پوروپدربزرگ مادری اینجانب نگارنده.وبرادرمحمدخان افتخاری بوده است 

چل شريف محمدابراهیم

مرحوم شريف  محمد ابراهیم كه دائي مرحوم كربلائي محمدذكائي.پدرکرامت. نيز درحوالي .چاه دراز ورستاقی./چشمه سيرگ مرحوم شريف نيز كشته شده با بستن چل وسرودن اشعاري يادش را زنده نگه داشته اند...بدليل اطاله كلام ازاشعار ديگر ادبيات شفاهي صرفنظر دراتيه جز ادبيات شفاهي اشعار مشكان نوشته ميشود .

چل محمد قلي

وي نيز جداقايان ملائي كه در راه قنات معدن به كومويه از دنيا رفته اند بابستن چل براي وي در سر راه عبوري ياد وخاطره اش را براي عابران زنده نگه داشته اند . كه علاوه برانياد از متوفيان واينكه فرداها مانيز خواهيم رفت وبه ان قافله متوفيان پيوند ميخوريم وياد مرگ نموده وكمتر در دام ومعده دنيا هضم شويم با اشعار ادبيات شفاهي ياد مرداني را كه نيك بوده اند نيك داشته وشمرده اند .

چل غلامحسین جعفر:چاه آسنه(چاه آسانه.آستانه)./

مشکان چل احمد جعفر.راه سیرج  همان قابض./

چل رضا پیمال(که درکف تنگ بره.

درنزدیکی بره چاه بره .که درکنارسنگی چلی بسته اندبنام چل رضا پیمال (پایمال) که به حنابندان نرسیده است درکنار سنگ بزرگی دربین راه بخودتیرخلاص زده که هردوطرف عروسی اقوام داماد ازیکطرف اقوام عروس ازطرف دیگر وقتی میبینند داماددیر کردنیامدبدنبالش درحرکت میشوند هردوبسمت عیشوم وچادرسیاه یکدیگر وقتی درنقطه ای بهم میرسند میبینند دامادنیست .نگاه اطراف پرس جو میکنند مگر در نزدشمانبوده؟ هردومبهوت .وقتی میبیننددر کنار سنگ بخود تیر زده خودکشی نموده .بجای عروسی عزایش رابرگزار کنند .علت خودزنی را نمیدانم شاید دختره رابه زور خواسته اند به او بندازند .یا کسی دیگر رامیخواسته

 .چل  علی مهرعلی.راه چاهک نرسیده به تل زرد .همانجا مدفون. و..

چل سیاه خان دزد :درنزدیکی نی ری یو

.که براثرگلوله کشته شده وسارق بوده است وجنازه اش را به مشکان میاورند ودفن کنندوی ازگروه عبداله خان چهاررهی دزد بوده است بعدازدفن ویتوسط اهالی درمشکان لذا گروه عبداله خان به این محل دستبرد نزده اند .وحتا ازدزدان قره بلاغی وایجی نیز مشکانی ها رایاری میداده اند.  .اشعاری شفاهی درادبیات قدیم مانده است

..چل موسی.  باقر.پدرحسین موسی که درنزدیکی کهتنو وشهریاری درانجا فوت نموده است

چل علی لر.جد آقایان لری وعلی لری که درنزدیکی کومویه ودر راه ورچه گوسفندان چون به وصیتش که عاشق دامداری ودام بوده است اورا درانجا دفن کنند .

گاهی نیز برای امور عشقولانه نیز چل بسته اند ..مثال

 

چل گلنار که درنزدیکی کومویه است .گویند عل الملک دراینجا با همسرش بنام گلنار ازدواج نموده .وچندسنگ بروی هم گذاشته اند تایادوخاطراتش برای انها بماند .

 

 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/03/04 ساعت 15 | لینک ثابت |
 

    خوراکیهای وغذاهای مشکانی های قدیم ..تاریخ مشکان

    

خوراکهای مشکان وسنتی ان وخوراکی ها در گذشته

ازانجا که مردمان مشکان داری سلایق نیک ومبدع هستند . از انواع گیاهان وگوشتها و...انواعی از غذاهای خوشمزه ومعطر واشتها ساز را تهیه که دراشعار شعرای گذشته این محل بخوبی حکایت از این دارد .کدبانوی خانه که همان همسر است کار پخت وطبخ غذا رابرعهده داشته که به اختصار تعدادی غذاهای محلی منحصر به این محل وسایر نقاط مشترک است را ذکر مینمائیم .غذاهای محلی :عبارتند از آبگوشت .پلو .خورش قیمه وسبزی .آب بنه .آب کشک .قورمه .آب تافته .آب جزو.آب گوجه . .رشته .حلیم .و..

بعضی از ایام سال غذای خاص خود را تهیه مینمایند .همانند قورمه که با تکه تکه کردن لاشه گوسفند وطبخ آن وریختن مجدد درشکم تمیز شده گوسفند که به آن قورمه گویند ودرزمستانها که یخچال نبوده برای دسترسی وتامین پروتئین غذائی .در غذاهای دیگر یا استفاده از این گوشت پخته شده استفاده میشده است

 

که آب جزو نوعی آبگوشت .است .وانواع خورش های نیازمند به گوشت .ودوپیازه .قورمه تخم مرغ ..و...را میتوان از این قورمه تهیه نمود

انواع نانهای مشکان قدیم را میتوان نان تیری (گندم ).سوله ذرت .نان جو .ته توبه ای (تابه )نان تنوری کرنون .نام برد .گاهی نانهای ذکرشده از گندم را با مخلوط ادویه جات وزیره وکنجد وسیاهدانه وشاهدانه بصورت زیبائی تهیه وگاهی نیز از شکر بدون نمک نانی تهیه که نان شیرین وکلوچه شیرین .کولو شیرین را اغلب برای مراسمهای عیدی وشادی وگاهی برای غم وسرقبرستان بردن همراه با حلوای مخصوص خرما ویا ... بیشتر استفاده مینموده ان

د ودرمراسمهای عزا و..از چای سبز وسیاه.وشربت شیره انگور وشکر استفاده میشده ..وبا انواع ته تابه ای .یا کولو(کلوچه ) به اصطلاح مشکانیه بسار اشتها آور است را زنان این محل تهیه مینموده اند.. درمراسمات خود گاهی باتهیه انواعی شیرینی ویا کلوچه ویا انجیر بادام گردو وکشمش از مهمانان درگذشته پذیرائی داشته اند .تا انکه طرز تهیه انواع شیرینی جات وموادانها نیز از جاهای دیگر رسیده که امروز شیرینی پزی مشهور شهر مشکان خود دارای رقابت با شهرستان است .

ترشی های برگرفته از سرکه وآبغوره وریختن انواع گیاهان کلم وسیر و..درگذشته قدیم دراین محل رواج داشته است....

 

برای تهیه نان تیری با تیرنان وتابه(تو وه ) وتخته ونان برگردان (نون واگردون ) که درته تابه خاکستر را با اب مخلوط ومیچسبانند تا وقت استفاده بر پشت تابه نان نسوزد .واگر در ته تابه تمیز کلوچه ونانی بزرگتر ازکلوچه با ادویه جات بسازند ته تابه ای گویند .ودرقدیمترها از نان سنگی صحبت شده که به جای تابه ازان استفاده میشده .وسوله ذرت همان ارد ذرت است که چون نرم همانند گندم نباشد کمی نانش خشن تر است سوله ذرت گویند که بمانند کلوچه بزرگ است .

گاهی بجای تابه از تابه دستی (تو وه دسی ) که تابه ای کوچکتر ازتابه نان پزی است وبرای حمل آتش استفاده گردد .نان تهیه میشده بیشتر کلوچه را به این وسله استفاده مینموده اند.

دروقت نان پختن کسی برای نان پز چانه خمیر تهیه ودرکنار سفره میگذاشته .گاهی به تنهائی اینکار را انجام میدهند.

برای صرف غذا همه افاد خانه حاضر وسفره را انداخته واز ظرفی مشترک دروسط سفره همه استفاده مینموده اند.

واگر کسی برسر سفره نمی امده است برایش کنار گذاشته ویا گاهی قهر نموده باشد .چیزی به او نداده .اگر درته ظرف غذای انها کمی برشته وبچسبد وقت نان وخوردن کسی در ظرف را به سختی تهیه تا بخورد به او گویند بندازش کردنت تا صدای ظرف را درنیاورد .واگر مهمانی درحال غذا خوردن برسد به او اگر غذاباشد گویند مادرزن تو دوستت دارد .اگرنباشد غذا وتمامشده گویند مادرزن خوبی نداری .واگر فردی هم مجرد باشد گویند مادرزن آینده ات ....

اغلب خانواده دروقت غذا جمع شوند اگر کس دیگری از اقوام ویا همسایگان بیایند .زن ومردها جدا غذا میخورده اند .گاهی از دسرهائی نیز قبل وبعد از غذا ازنوع میوه استفاده میشده است .

بهترین غذا برای مهمان گوشت شکار بوده یا کبک ویا گوشت خورش قیمه یا کباب .وپلو زیره .ودرخیرات نیز اززیره استفاده نشود پلو با گوشت تنها استفاده .وآش نذری نوع سبز وشوله زرد برای مراسمات استفاده وحلیم نذری حضرت عباس وامام حسین هنز هم رواج داشته که هرساله درپائیز تا اواسط زمستان نذر خود را ادا نموده .که مخلوط گندم اسیاب شده (بلغور )با روغن .پی گوسفند .با گوشت وزیره سیاه .نمک تهیه میشود که بامدادان آن نذری را بدرب خانه های مردم روستا میبرده اند .واگرکسی دنبال گرفتن نذری میرفته زشت بوده .اما قبح مساله را از سال 65به بعد گرفته شده که مردم خود وسایلشان وظروف غذائی حالی را به منزا نذر دار برده ونامشان را بران نوشته وبعد طبخ در صبح انرا پرنمودهاند .ان شخص خود یا کسی بدنبال ظرف رفته برای خوردن میاورد .ویا صبح زود افرادی خود ظرف خالی برای گرفتن نذری میبرند .

سفره آرائی درگذشته با کدبانوی منزل است که لیوان آب حتما درسر سفره میگذاشته اند با سفره های دست بافت زیبائی که هنوز هم رواج مادران برای جهیزیه دخترانشان میدهنمد .سفره آردی وسفره نانی .دونوع سفره مورد استفاده بوده است .مردمان مشکان درگذشته

سه وعده غذائی صبح (ناشتائی. صبحانه ) ظهر(نهار ) .گاهی عصرانه . شام (شوم ).. درقدیم رواج بوده وداشته .گاهی درگذشته بعض خانواده ها قبل ازغروب خورشید غذای شام  خودرا میخورده اند .وافرادی هم درشب با استفاه از روشنی مهتاب ویا اتش ویا چراغو .کنگر و...یا چراغهای فانوس و..

وسایل غذا خوری قدیم.ومنزل

.قاشق از چوب ساخته میشده است .-کمچه (طول وعمیق) کاسه (تاس ).کاسه گلی جهت خمیر .کاسه حضین .قابی .(قاوی )..کوزه گلی .سبو =غلفتی(کماجدان مسی درب دار)= ماسه پریز.ماسه ریز)= مایه تابه .کولکو .کلکی.سینی مجمع .=بی نی (کوزه بدون ته )کدوی قلیانی (ظروف نکهداری).لوله وین .لوله این .کوزه گلی بجای افتابه که لوله نداشته )پیت .پیت نفتی .دلی نفت/یخدان.چمدان .توشه دان نمکدان .جاجیم (فرش).کوتل (برای صرف چای شیره جوشانده سفت شده انگور را بصورت تکه نبات تهیه .گاهی انجیر .حلوا نیز برای چای خوردن استفاده ).حص کرون کتر مسی.غوری (قوری) ...برای روشن نمودن اتش از سنگ چقماق سفید سنگ قندی شکل  وایجاد جرقه دوسنگ براثر اصطکاک ..با پرزه ونرمه پنبه

 غذاهای مشکانی ها درقدیم 

کته =.پلو=خوروش قیمه .خورش سبزی.-آب قوارمه=.کله پاچه =

دوپیازو .=قوارمه با پیاز را سرخ کرده .

آب ریواس.کله جوش .با ارد بوداده ریواس خشک شده آب ریخته صاف کرده اب انرا با ارد بوداده مخلوط و..

کله جوش اب غوره =انگور ترششیرین خشک کرده ریخته بقه اب .ابهایش راصاف کرده گرفته با ارد بوداده سرخ کرده ان ابغوره را اضاف

آب کشک =کشک را سائیده تهیه کنند.

آب بنه =کوبیدن بنه پسته کوهی.را با گرم کردن ومشت مال دادن وروغن گرفتن .واب اضافه کردن وصاف کردن .اب انرا ترید نموده وبخورند.

آب جزو =یا گیشنیز= پیاز+دوای آب گوشتی +اب+روغن یا چربیب گوسفند یا مقداری گیشنیز.

آب آلوچه +الوچه ترش مث اب غوره با ترید نان

+آب نخود+.آرد نخود ویا نخود کوبیده .پیاز سرخ شده با اب گاهی عدس با کمی برنج بران اضافه نموده

آب تافته +آرد بوداده با دوای آب تافته (زردچوبه با زیره )شیره یاشکر

کاچی شیر=آرد سیاهدانه شیر

کاچی بابینک=اردگندم بوداده دانه برنج عدس

=خورش زردک =زردک رنده رنده شده

-دوغرمه ماست =.شیر ماست -نان خشک سه تائی درظرف.شکرویا نمک

دوغرمه دوغ + شیر+دوغ .نمک .نان ترید نمایند .

گورماست .شیرماست قاطی نموده

گوردوغ =شیر +دوغ

آش سمنو .سمنو .گندم آب ریخته جوانه زند سبزشده اب انرا گرفته جوشانده//

سبوس سمنو که اب انرا ریخته خشک نمایند انرا جداگانه استفاده سمنوخشک کرده اسیاب بادام گردو اضاف ان نمایند

کولو .کلوچه سمنو .اردبا روغن زردچوبه نوعی کولو جوشو .کلوچه شیرین .

آش سبزی.برگ چغندر .ترشک .ادویه ونمک اب.

آش جو =جوخیسلانده شده پوستهای انرا کنده شود بعد انرا اسیاب نمایند با نمک ادویه درست

رشته=ارد خمیر کرده بریده شده را استفاده ویا خشک کرده. =+ترشک ویا برگ چغندر.حال سبزیهایدیگر اضاف نمایند.

حلوای نشاسته

داروهای گیاهی

نون .اسپند .نون مریم (طرف نقاره خانه )زیره سیاه .چاه پازن .کریلی../

 

 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/03/02 ساعت 3 | لینک ثابت |
 

    مرحوم رئیس نوروز مشکانی شاعر :مشکان نی ریز فارس

    

مرحوم رئيس نوروز مشكاني ازشعراي مشكان كه گاه درطنز ومثنوي ودوبيتي و...اشعاري ميسرائيده

 فاقد سوادخواندن نوشتن بوده دراحوالات وي گفته شده

درشبي درمسجدامام حسين ع با خودوخدايش درحال سخن والتماس بوده كه به اين الهام سرائيدن شعر دست يافته درحال اعتكاف درمسجدشخصي راميبيند كه به اوميگويد چرا درمدح وفضائيل علي شعر نميسرائي گويد سوادي ندارم انشخص ميگويد مگر تابحال به علي متوسل شده اي تا خداوند به تواين نعمت را ارزاني فرمايد .شروع به شعري ميكند درمدح علي دراتيه ان شعر را خواهيم نوشت وي همچنان ديگر شعرا با توسل به ائمه به شعر دست يافته مدام نام مهدي وعلي ع ورد زبانش بوده است . .فرزندان وي درسال 1336قمري براثرانفولانزا همگي ازدنيا ميروند مدام درحال تضرع بوده اند با قيافه نوراني برخوردي بشاش درجلوي مردم ولي درپنهان باتضرع سه ماه رجب شعبان رمضان را درحال روزه بوده اند

دراخرالامر بدليل فرودامدن ازدرخت گردو درنودسالگي درحال چيدن گردو به زمين ميافتددرسال 1340فوت مينماينددرمورد سال انفولانزا مشهور مشكان نيز شعري دارند درمدح امام عصر نيز اشعاري دارند دراتيه درخدمتتان براي اين اشعار خواهيم بود

/////////////////////////////////////////////////////////

درباغي مشهور بنام باغ مصطفا كه مالكي وي بوده است ناگه تگرگ يا تغر با اسيب به درختان انگور ان باغ محصولش خراب شده ميسرايند .

فلك ازبخت من سنگ جفا زد       زبختم آسمان بس ناله ها زد 

 به باغ مردمان باران باريد                 تگرگ آمد به باغ مصطفا زد      

 اين شعر را درخصوص بردن بيل او به طنز سرائيده كه هركشاورز بيل خودرادرباغش پنهان ميسازد تافردا مجددا برداشته كاركند وآنرا هرشب ازباغ به خانه نياورد

درباغ رزي هركه بيل مرا برد          بسيار غلط كرد وگوه هم خورد

فرداست که بابیل کنند گودمزرارش    آرند برایم خبری فلان کسک مرد

 اين شعر  وقتي درخت انگور حيطه براي اواخر پائيز ابتداي زمستان نگه داشته بود وانرا استتارتاكسي وحيواني نخورد با چيدنش روبرو شده ميسرايد

ای دزد پدر سوخته بردی زمن انگور     فحش ازپدر ومادر تو کی بشود دور

هرکس بدهد فحش به تو هرشب هرروز     گرددخلائي زدشنام پدرت گور

 ادبیات شفاهی مشکان /.گرداوری محمدحسن راحتی زاده مشکانی


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/31 ساعت 15 | لینک ثابت |
 

    شعر :آه از مرحوم علی فرقان مشکانی

    

آه شاعر/// از مرحوم علی فرقان مشکانی 

اگر آهي كشم اشجار ريزد                جهسك وناله زرد ازپاي ريزد

 زافغان علي میشکانی                  نهنگ وماهي ازدريا گريزد ...

 من امشب مست ومدهوش نگارم           عليل وناخوش ومدهوش وزارم

 علي درخانه است تنها بميرد                  كسي نيست تارساند گوش يارم

 نگارم اطلس گلگون به بركرد                 حمايل چادر الوان به سركرد

 گرفته اينه را شب به رويش                زرخسارش علي راخونجگر كرد

 شب مهتاب روي بام خوبست               كباب کبک روي شام خوبست

 سماور منقل وچائي روسي                 علي بادلبر شهلا خوب است

 گرداوری :راحتی زاده مشکانی .


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/31 ساعت 11 | لینک ثابت |
 

    شعر طنز مرحوم فرقان مشکانی

    

   شعرطنز  دیزی فرقان

جناب ديزي سلام              امشب شده ايم همكلام   

 امشب بزي مرحوم شده        درب ديزي ام گم شده

 آجيل او شلغم شده              همسايمون قومم شده

 گوشتم زهر روز بيشتره         عطرش زهرروز خوشتره

لقمان اگر بيشتر خوري          چوب وچماق وششپره

ديزي كه جوش ميزند            جوش وخروش ميزند

 لقمان كه وقت ميكند            نوني به توش ميزند

 گربه حيا كن دور شو            ازمنزل مادور شو

 اين ذره گوشت گاو              قابل نداره ميو ميو.

شعر طنز ديزي مرحوم فرقان مشكاني

گرداوری :راحتی زاده مشکانی


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/31 ساعت 11 | لینک ثابت |
 

    جهسک درادبیات واشعار مشکانی ها و..

    
جهسک درادبیات مشکانی ها 
ازآنجا که دماوند را ایرانیان نمادصلابت واستواری میدانند مردم  شهر مشکان نیز دراشعار وگفتارشان ازجهسک به عنوان صلابت واستواری یادنموده زیرا که این کوه وقله درکنار شهر قرارداشته وروزانه بارها برآن چشم دوخته ولذا دراشعارشعرا ازان یادشده است .که بعنوان نمونه به چندی ازآنان اشاره میکنیم ..
.1 علی فرقان مشکانی  :
اگر آهی کشم اشجارریزد    جهسک وناله زرد ازپای ریزد 
  زافغان علی میشکانی      نهنگ وماهی ازدریا گریزد  
2 راحتی زاده مشکانی : 
 این جهسک وناله زرد دارند غم مارابدوش      ایندوهم آرام وخاموش ازشهاب زندگی... 
/شعردیگر "
جهسکش بین که قامت میتراود                      همه ایستادگی را می سراید.. 
 .جهسک وناله زرد اطراف مشکان                صلابت داده مردم را بدینسان..
.شعر دیگری:
 ای "جهسک"آئینه وصف وکمال         کن نگاهی بردلم .افسرده حال
" راحتی" میبالداز فرهنگ و خاک      از"جهسکش "لاله زرد" مشکان "پاک
3مهدی خشتی .سرپرست بخشداری درسالهای89-91درشعری گویند : ..
سلام غریبانه ام به خاک پای جهسک           وسخت میطلبم از خدا،دعای جهسک 
 چه لای لای غریبانه ای تو میخوانی         برای من که ندارم بجز خدای جهسک...
علی اکبر حدادی میگوید :
نگومشکان بگو شهری دل انگیز     گلستان دربهارش حیرت انگیز
طلوعش برفرازاب ده نو                  غروبش برجهسکی خاطرانگیز

 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/30 ساعت 17 | لینک ثابت |
 

    طلب باران .نماز.شاشلک بارون...//تاریخ مشکان فارس.

    

 

طلب باران واستسقا درمشکان

 درقدیم به این صورت بوده است که وقتی باران نمیامده

نماز باران یا نماز استسقا

 با نماز باران که بچه ها وخردسالان وزنان حتا احشام حیواناتت را همراه به بیرون ده برده ونماز باران خوانده ودعا نمودهتا باران اید

درگذشته ها مرحوم سیدجواد نظام شریعه مشکانی وشیخ اسمائیل وشیخ رجب وشیخ غلامحسین هرکدام درعمرشان نماز استسقا خوانده واینجانب شیخ حسن راحتی نیز 1باردرمشکان امامت نمازاستسقارا برعهده وخواندیم که 2 روز بعدباران مدت 2 روز مدام امد .

شلشلک بارون .

دراین محل در قدیم مواقعی که باران نمیامده است جوانان روستا جمع شده درب خانه هارازده وبا گرفتن ارد وپختن کلوچه ته تابه ای با ادویه وکنجد و..به تعدادافرادحاضر هرکدام تکه ای برسد (کولو)که درون یک قسمت ازیکی ازکولوها مهره ای یا سکه ای نهاده وان مهره دست هرکس میافتاده اورا بسته به ستون مسجد وکتکاری میکرده اندووکسی میامده ضمانتش کرده ومهلت 5 تا 10روزه ای خواسته تا مدت یادشده باران اید ورنه اورا بازبسته وکتکاری نموده .ویااگرفرارمیکرده ضامن رابسته وزده .به قصد شدید .حتا اشک وگریه کند وباران اید .

درب خانه هابرای گرفتن آرد جوانان با ترانه خوانی

ای شلشلک بارون  / الله توبده بارون/ ازمحض گنهکارون /الله توبده بارون

گراید/همه باران سبزشه دمن مشکان..//

متاسفانه این رسم ترک شده است . ومردم نیز وقت دادن ارد گاهی آب بر روی جوانان میپاشیدند.

گاهی اوقات برای ازدیاداب قناتهادرباور مردم اینست که خاکستر سوخته سرالاغ را درون چاه وقنات اب ریزند تا اب ازدیادشود.

دراصطلاح درمشکان رزی وبزی. باران برای رزها اید وبرای بزها .به این اندازه هرساله میاید .اماباران برای قنوات باید از 250تا 300میلی بیاید یا برفهایی تا خشکسالیهای گذشته جبران شود.

گوینددریکی ازخشکسالیها کلیه قنوات جز دهویه وچشمه چاه نقره همگی خشک شده .وحتی دشن ابادنیز که اهالی برای برداشتن آب پالان وخاک و..درب قنات رابسته تابشود ابنوشید.


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/30 ساعت 16 | لینک ثابت |
 

    عید نوروز مشکانی ها ورسومات ان ..فرهنگ مشکان ..

    

مراسمها درطول یک سال شمسی

درمشکان قدیم درچندنوبت چله بدرکردن رواج داشته چله کوچک چله بزرگ .چله پیرزن .که پایان هرچله باافروختن اتش وپریدن بران اقدام مینموده اند.همانگونه هم در4شنبه سوری با افروختن اتش وپریدن بران که 7 یا 3 نقطه اتش کرده و7یا سه باربا گفتن اشعاری براتش پریده وتا نحوست ازبین برود.

در4شنبه عصر ان وغروبش این رسم رواج داشته است .درشب 4شنبه سوری نیز شیشه ای یا قوطب که درونش سنگریزه یا با سکه پول درون ان گذاشته بربالای درب حیاط نهاده درصبحگاه قبل ازافتاب انرا بدرون کوچه پرتاب نموده تا نحوست وگر کارشان بشکند .

دراخر چله پیرزن نیز با تهیه اش پیرزن که نخود سبزی وبرنج بوده تهیه ودراجاق منزل گذاشته تا اکگر پیر زن نوروز امد غذا بخورد واگر غذانیافت نحسی انهارا بگیزد ودراجاق خانه انها بول غائط کند .برای این عقیده باور دراین ایام پایان چله پیرزن وگاهی درشب 4شنبه سوری اینکاررا کنند.

عیدنوروز

 

درمشکان ازقبل عید یک هفته با اماده شدن برای عید وتهیه لباس نووتهیه اجیل تنثلات ان اقدام .وقبل ازعغیدبرای مردگان خود فاتحه خانی راه انداخته وبا دعوت تعدادی برای صرف نهاریباشام برای شادیرو ح مرده اقدام نموده ودر شب جمه سال درحال گذر نیز برقبر مردگان حاضرشوند .

 قبل ازسال تحویل با خواندن یاسین که مقداری برنج اب خرما .شیرینی قند و...درون سینی بزرگی نهاده وبدست باسوادیا ملای ده نهاده تابرای انها یاسین بخواندیا خودباسوادمیخاندهاند.که سوره یاسین قرانرا برانها خوانده وبه هرکلمه مبین که میرسیده اند فوت براشیا کرده وبر انها بدمند.وبعدازسال تحویل استفاده یابرای برکتدرون اجناس بریزند.

درشب عید یا روز قبل عید هرفرد با پنهان کردن سکه ای درون کوچه یا بیابان به اصطلاح دشت گذاشته بعدازتحویل سال انرابرداشته واگر انرا گم یا ازاودزدیه شود نحسی انسال اورا خاهد گرفت

براین باور بوده اند وهستند افرادی.براین باورها .

درهنگام سال تحویل همگی درخانه جمعشده ودورسفره هفت شین قدیم که حال اسلام انرا به سین کرده جمع ودعا نمایندو.وحاجت خواهند.با تحویل سال عیدی گردی دیدبازدید اغاز ابتدابه نزدبزرگ فامیل وپدرمادر روند وروز دوم سوم به خانه افراد متوفی سال گذشته بروند..درعیدی گردی برای کودکان عیدی داده که درقدیم بیشتر گردو بادام وتخمرغ رنگزده که درون مشک درحال ساختکه ریشه بادام کوهی وکوشترگ و..درونش ریخته تا دباغی شود ...درون رنگها تخمرغ نموده تا انرا به کودکان دهند.وگاهی با رنگهای دیگر رنگ نموده .ویا سکه پول عیدی دهند.ا

.دربازدید عید نیز به خانه متوفی که دران سال فوت شده است بروند .وتا تسلی بازماندگان باشد.

.روز علفه نیز که علف وبوته انرا ازریشه بیرون کشیده با شل وگل اطراف بدرب خانه حیاط چسبانده تا 100روز تقریبا انجا سبزبماند..وبرای عید خودرنیز درون جعبه های چوبی قدیمی ویا چیزی مقداری جو گندم حبوبات کشت تا سبزی اتاقهایشان باشد.ودر روز 13 بدران سبزی ها رادر کوچه یا جوی خیابان ریزند.

در قدیم مشکان برای دلاک واهنگر حلوا ونان میداده اند.که رسم براین بوده علاوه بردریافت حق الزحمه بطرق برداشت محصول یا گندم جو گوسفندیا محصول انها .مثال اهنگر بارمنی دریافت میداشته .بارمنی به ان گویند که در فصل درو بافه دسته خوشه گندم میگرفته ذرت کل ذرت میگرفته .وودر عید نوروز جدای حق الزحمه بعنوان پاداش عیدانه خودرا نان حلوا میگرفته است .که در 1 سال امور اهنگری تیزکردن وسایل کار کشاورز را انجام میداده .ودلاک نیز به این صورت سر اصلاح کردن و..اسیابان نیز به این صورت .عیدانه گرفته چوپانان نیز

شکستن شیشه درشب 4شنبه سوری را گرکارشکستن گویند.

اشعارترانه های پریدن روی اتش.

سرخی اتش مال مو       زردی مو مال اتشه .

خونه موخونه شمو.      جون مو جون شمو.

همه سالم باشیم وشاد    همگی.همه تاسال دیگه       فرخنده دلشادباشیم.

اتش بسوزون شیطونو          نه ادم ونه حیونو.

نشون نورحقی تو            آتش تونورحقی تو..

آش پیرزن طبق رسوم قدیم .نخودسبزی برنج ادویه گوشت و..درون دیزی تهیه  دراخرچله اخر یا شب عید گاهی انجام وکسی که تهیه نمینمودازهمسایه اتش وکمی غذادرظرفی گرفته دراجاق خانه میگذاشته.تا پیرزن نوروز وقتی اید غذابخورد.ونحسی ازخانه اشان دست بردارد.اگر نبوده دراجاقشان بول مینموده میرفته براین باوربودهاند.

مزد گیری یا مرد گیران.که دردرظهر روز 4شنبه سوری زنها ازشوهران خودمزد زحمت یکساله خودرا که انگشتری یا سکه ویا پیراهنی ویا ...بوده رادریافت میداشته .نح.نحوه گرفتن مزدگیرون بدینشکل است .که مرد درون خانه بوده زن درب راروی اوبسته وتا مزد اورا نمیداده اورا رها ننموده مرد هم ازقبل فکر تهیه این بوده است.درصورت فراموشی یکی ازبزرگان خانه ضمانتش تا قبل عیدتهیه کند..تاروز 4شنبه سوری میبایست خانواده ها تخم شور کردن گندم برشته نخود و...تنقلات عید خوردن رااماده سازند..خور فرار .خبر فرار.درغروب شب 5شنبه میبایست افراد مستطیع با مقداری گوشت یا نان ئخوراکی ویا سکه درون پارچه ای درب خانه فقرا نهاده وفرار کنند ودرب زده تا کسی نبینندشان وکمک به فقرا شود. وفقیر شرمنده نباشد ونداند کی کمکش کرده است .. بازدید ایام عید عیدی گردی دراصطلاح اهالی است .

آش رشته شنبه سال نیز ازرسومات قدیمی که هنوز دایر است ودرشنبه سال زنان دریکی ازباغها یا خانه اقوام جمع ورشته سبزی را اماده واش رشته سال نو گویند .

سیزده بدر نیز درسیزده نوروز هرسال اهالی با رفتن به باغ وبیابان نحسی 13را بدرکرده که سیزدهبدر گویند.طبق رسومات اهالی با بستن 7نخ علف به همدیگر از پشت سر گره زدن علف .و7سیخ درون سوراخ دیواری کردن 13خودرا بدرکرده واین رسم دربین دختران بیشتر رایج است.اشعاری نیز خوانده میشده و.

13بدر14 به تو      قضا بلام کنج کوتو.

13رسیده دیگه حال      زنده باشیم ماهمه سال .

سیزده نحسی بشه دور          نباشه هیچ ظلمی وزور

13برو 14اومدی از راه      سالم باشیم هروقتی روی هرپا


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/25 ساعت 23 | لینک ثابت |
 

    شغلهای مردم مشکان .درقدیم .کشاورزی ...تاریخ مشکان فارس

    شغلها ی مردمان مشکان .

شغل مردمان مشکان درقدیم کشاورزی ودامداری بوده است که از قریب 70سال قبل شغل دیگری بنام انغوزه گیری نیز بدان اضافه .شده است که به اختصار توضیح خواهیم داد .

کشاورزی

ازانجا که کشاورزی ازقدیم با نام مشکان محل مشک وعنبر عجین شده است

 

وموقعیت کوهستانی بودن محل وباران ریزی زمستان ووجود باغات دیم رز وبادام قدیم از حدود 700سال که درکوهستانهای جاشترگ وباغ بش وجهسک و...باغات شکل یافته وقبلن نیز درختان دیم بوده اند .ودر سالهای 1345به بعد از لاهور تا اندکی بالاتر کوهستان اضافه بران میگرددو وجود چشمه ها وقنوات قدیمی درمشکان واطراف با سوابق هزاران ساله که گویند اززمان جاماسب حکیم وزردشت نبی وقبل از آن که برای آب وزمین وقنات هرکدام خدائی منظور مینموده اند.مثال آناهیتا .خدای اب .و.. . که ایرانیان به آب وباغ وزراعت وکاریز اهمیت واز آلوده کردن زمین از نجاست وحتا از دفن مردگان درزمین خوداری ووبربالای کوههااجساد را به پرندگان میسپرده اند و...اهمیت اب وآتش وزمین وخاک درفرهنگ کشورمان بوده است این محل نیز جدا ازاین نبوده وحفر قنوات درزمان زردشت رونق و...لذا وجود قنوات جماز .جاماسب و کشوری که گویند کشور نام همسر جاماسب بوده وجاماز وجاماسب نیزنام خودرا براین قنوات نهاده اند .اهمیت به کشاورزی صرفنظر ازاحتیاج مردم به تولید ونان و...از اهمیت خاصی برخورداربوده است . کان ازقدیم از تولید ارزن .وگندم وجو ذرت ودرگذشته ودرامد باغات ان انگور بادام وانار زردالو گردو .سیب. به و الو .انجیر و...را میتوان برشمرد .ووجود کارگاههای تولید شیره انگور

که بقولن .شیره مشکان بود برف سفید          یک منش نیم من عسل دارد مزید . .

درسالهای اخیرچون که مردمان به درامدزائی بیشتر فکر میکنند در تلمبه ها وبا غات خود از تولید انجیرزردالو سیب بادام و.... بیشتر از گندم وذرت وجو و..استقبال ومورد تولید بهره برداری قرارگرفته است .

نوع مالکیت .

درباغات مالکیت فردی ومشائی اراضی وآب و...است .که با خرید وفروش ووراثت ویا مهریه وهبه .وقف ومصالحه مالکیت آن باغ واراضی ویا آب قنات وچشمه جات صورت میگیرد ..قنوات بصورت 6 دانگ وگاهی 7 دانگه تقسیم وبصورت حبه حبه وسپس فین فین که هر6دانگ یا 7 دانگ تقسیم ومعاملات ویا آبیاری وزراعت وساعات ابیاری ان قنات مشخص میشود ـ وگاهی نیز از طاق استفاده که طاق شبانه روز یک طاق دوطاق و...میباشد

ابزار وسایل کشاورزی درقدیم مشکان که ابتدا از گاو والاغ برای شخم زدن وخرمن کردن محصولات و...استفاده که به چند وسیله مورد نیاز ان زمان برجی ./خیش .گاو اهن .وغربال/ اوسین/وبیل/مارمل . و...استفاده تا محصولات گندم و...را بدست اورند تا انکه بصورت صنعتی امروزی درامده وبدین محل نیز راه یافته است البته در سالهای 1362به بعد بوده است که کمباین کشاورزی که خود درو مینماید به این محل راه یافته .ومدتی قبل نیز بعد ازخرمن کردن ودرو کردن وجمع اوری خوشه ها بوسیله تراکتور که کمباین دستی را بحرکت دراورده ودرون ان ریخته کاه ومحصول مخلوط را بوسیله اوسین کردن وباد تمیز ودانه ها را ازکاه جدا .که مدتی بعد کمباین امروزی متداول دراینجا راه یافته است

 

درقدیم که ساعات شبانه روز مشخص نبوده با استفاده از سایه ویا تعین ساعت وشاخص و...اب وتقسیم وابیاری صورت ودربرداشت وکاشت بصورت مشارکتی ویا همکاری قرضی استفاده میشده است

هرقنات گاها دارای اسیابی نیز بوده است که اسیابان ان را اداره ویا از مالکیت هر حبه ویا دانگ قنات بهره برداری میشده است ..که اسیاب نیز دارای مالکیت خرید فروش نقل انتقال بوده

.هرقنات دارای گرازبان .که گراز را از ورود به کشتزار با ترساندن وممانعت جلوگیری مینموده است که مزدش رامالکان بعد ازبرداشت محصول میداده اند . .

دشتبان .نیز هرقنات دشتبانی داشته که برای حفظ حراست از سرقت درامد محصول ویا چرانیدن گوسفندان کسی و...ممانعت مینموده ومزد خود را میگرفته اند .

ارباب ورعیت دوکلمه جدانشدنی درکشاورزی است که درمشکان کسی که خود قادر به کاشت داشت برداشت بنا به هردلیلی نبوده مالکی خودرا بدست کسی سپرده که به او رعیت میگفته اند که طبق قرارداد 4به یک یا 3به یک ویا ثلثی ویا نصفه ای و...محصول بین رعیت و ارباب تقسیم میشده است

درزمانی که قنات دارای اب کمتری میشده اب قنات را با بستن که به اصطلاح پدم کردن گویند جمع ویکباره اب را بعدازانبار درقنات رها بصورت استخرهای امروزی .که هرهفته نوبت کسی ابیاری باغات وقنات بوده وگاهی 14 روز یکبار ابیاری ودر سالهای خشکسالی 2 روز یکبار آبدهی صورت میگرفته که با توافق مالکان تقسیم وابیاری و..بوده

هرچند سال یکبار مسئول قنات ویا دشتبان ویا آبیار درصورت لزوم به مقنی .. برای لایروبی قنات وچاههای ریزش شده از خاک و....ازبین مالکان هزینه را جمع اوری ویا خود بکارگری مشغول ولایروبی میگردیده است .

درزمان برداشت محصول گندم جو ذرت نخود و..درگذشته نه چندان دورتا 30سال قبل .وهنوز هم رواج دارد .

بعد از درو کردن که بدان دسته بریده بافه گویند وبا انتقال به جائی اززمین کشاورزی که خرمن گویند که مقداری از زمین را به اندازه نیاز خرمن با شل کردن با اب وبیل وتسطیح وهموار کردن و...تا گندم و...درون خاک نرود وبتوان تمیزبرداشت نمود بعداز خشک شدن .

. .وبا خرمن کردن بافه ها (دسته ها ) به اصطلا" پر ." گویند در انجا جداکردن کاه بوسیله اوسین و. .وخرمن بزرگ گندم بر بالای ان نام خدا ویا علی و..را بوسیله چوبه دسته اوسین برویش مینوشته اند تا زمانی که .با پیمودن وتوزین بوسیله ظرفی مثلا دلی 17 کیلوئی خالی یا ... با شمارش کردن که اول بنام خدا دوم بنام رسول خدا .سوم بنام علی مرتضا .و...تا 15 تمام میشده وهمینطور اعداد بعداز16 و17 و18 تا به عدد تمام شده که برکت عدد اخر را گویند تمام .وسهم وحق رعیت ارباب ودشتبان وگرازبان و...داده میشده وتقسیم صورت میگرفته است

وسایل کشاورزی.

خیش.وصل به دار.دارخیش.برای شیار-مارمل .داس بزرگ برای درو گندم جو .اوشین .اوسین.برای تمیزکردن کاه وگندم جداکردن.دارکوب.برای کوبیدن گندم که برگاوبسته شده کودکی گاورا هدایت تاچرخ زند وگندم خوشه ها را خرد کنند که بدان برجی barjeگفته میشدذه .علف بر. داس کوچک .ارداسardas.برای زدن علف هرز از درون کشت..کورا kora.برای بستن زمین .دارای بند زنجیری بدست کسی روبرو ودسته ان نیز دست دیگری که زمین بسته شده تا اب از انجا عبور کند. بیل .-ریگ روف (ریگ روب)کلنگ .کلن .تیشه .تبر.مثقل .ساهون

اصطلاحات کشاورزی:

ابیاری.

.پدم=بستن اب درون جوی یا قنات استخر تا اب جمع گرددبعد یکباره انرا رها تا زودتر ابیاری شود//.

پدرسه = اضافه آب از پای درخت یا از کشتزار که به باغ دیگری رود//

.حل=رفتن بیهوده اب به باغ یا زمین رها شده را حل کردذن اب گویند.

میرو.میراب =میرآب .کسی که آب راتقسیم یا نوبت بندی کند

.مقنی =کسی که لایروبی قنات چاه کند ..

قامه =وسیله ای برای بستن آب درجوی ویا قنات .که ازنوع سیمانی اهنی موجود است .

صاوون=بلندی جوی یا شیار یا دیوارمرزی دوزمین راگویند


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/24 ساعت 0 | لینک ثابت |
 

    بازی های قدیم مشکان .فرهنگ مردم ..تاریخ مشکان

    

بازیها درمشکان وشرح هرکدام

ازانجا که درقدیم مشکان زمین چمن وسالن ورزشی نداشته اند .درسال 1366درشهرک شاهد زمین سالن ان درنظز گرفته شد .به بین شهرک مشکان انتقال داده شد.ودانش اموزان نیز درزمین مدارس خود ساعات ورزشی را گذرانده .در گذشته مشکان درچند نقطه به بازی ورزش اقدام مینموده اند .

درروی چمن سلخا .درمحل فعلی منزل زاهدی .مغازه شباب .صحرائی.که بنام زمین محمد حسنی مشهوربوده است .درمدتها بعد بالای باغ بارانی .باغ ناری وصل کت ماری نیز .قنات دهویه نیز کنار اب.. حال به شرح بازیهای این محل که ازبین رفته ویادرحال نابودی هستند اشاره میکنیم .

بازی چوب کمل

چوب وکمل .دراین بازی از دوقطعه چوب نیم متری وکمل 15سانتی استفاده ومشکانی ها چوب راچوغ تلفظ کنند.چوغ کمل .که بطرز مختلفی بوده است .شامل .گله ای.دهچائی.گرم گرمو.چورمه چور.نی ریزی...

که بشرح ذیل بوده اند

گله ای.:دونفره یا گروهی .با کندن زمین که کمل راروی گود قرارداده وبا چوب که بزیر ان نموده کمل را پرتاب وطرف دیگر نیز به انصورت .هرکس بیشتر انداخته میربازی بوده است .واوبازی راشروع مینموده است وطرف دیگر بازی میبایست کمل را به چوب که برروی گله (همان گود کنده شده ) باپرتاب بزنداست وان فرد هم با چوب دیگر مانع وجلوی پرتاب را میگرفته وبه سرچوب به سرکمل برزمین زده تابلند شود وزیر ان زده تا به دور تر افتد واو از ان فاصله میبایست انرا به کمل روی گل بزند وگاهی با کشیده نمودن خط دور گله اقدام مینموده اند.اگر کسی بیشترین برد راداشته تا صد .لذا درپایان یا دیگری را ازفاصله کمل پرتاب شده برکول به کنار گله رسانده .یا با دو یدن با گفتن هوی هوی به محل برسد بدون قطع نفس..

دهچائی:که با کشیدن مربع مستطیل بزرگ .وگذاشتن اجر یا سنگ درجلوی مربع که کمل رابران گذاشته با چوب برلبه ان زده تا بلندشود پس برزیرانزده تا فاصله دوربرود .وگروه دیگر .که هرکدام از ایندو یا گروهشان که بیشتر کمل را پرتاب کرده بازی را شروع وبقولن راست زده وچوب را بزیرکمل زده وتا هرجال پرتاب شد ازان فاصله بایست به داخل مربع بیندازدش وانها یا ان یکنفربا چوب ایستاده وجلوی کمل را گرفته .اگر روی خط بیفتد (شلنگی )گویند روی خط مربع ایستاده وپای راست را بالا گرفته اززیرپای چوب را به کمل که دردست راست اوست زده تا هرجا رفت بازی ادامه وانها بداخل مربع پرتاب کنند.در انتها به کسی که زیاد کمل را بداخل مربع اندازد ."بغل درون شده "گویند.درانتها از فاصله اخر علامت گاهی از انجا که از مربع دور شده ازهمانجا زیرکمل زنند.اگر فاصله زیاد شود دورتراز مربع قلاتو .وعلامت گذاشته فردا ادامه یافته از انجا شود.درانتها بخاهند ختم شود ازانجا دیگران را کول گرفته تا به مربع مستطیل برسند پیاده کنند برنده را .

گرم گرمو : دودسته پنج یابیشتر که دسته اول همانند فوتبال درپنالتی عمل چوب رابزیر کمل زده هرکدام فاصله بیشتر فرستاد بازی دست انها است با زدن چوب زیرکمل طرف دیگر بغل داده وکمل را بدرون مستطیل اندازد.تنها یکنفرمحیط مستطیل را گرفته که نگذارد بداخل ان افتد ومانند بازی قبل ادامه یابد..بازی دیگری به این شکل است بنام نیریزی مشهوربوده گویا دهچائی .نیریزی ازقدیم ازانجا به این محل بازی امده است .

چورمه چور:بازی دیگری ازنوع کمل است .2نفره.که چوب وکمل هردو را باهم به سمتی انداخته وبهتراست فاصله انها مراعات تا بشود ازانجا برسرکمل با چوب زده وبلندش کند بزیران بزند یا بر سرکمل زده هرکجا کمل پرتاب شد دیکری ازان محل بایست کمل را به چوب که برزمین گذاشته میشود بزند.اگر بروی کمل زد .دیگری را به راست فرستاده ومانند بازی قبل ادامه اش داده

ترمه تو خطو:ترمه خط. که بازی دایره ای به قطر 3متر کشیده واعضا هرگروه 5نفر یا سه نفره هستند.وهر کدام با کندن چاله کوچک زیر پای خود وگذاشتن تسمه یا کابل یا طناب زیر پا وبران ایستاده وطرف بازی که بیرون ایستاده اند انها را با هل دادن ویا تنه زدن برزنین زده ترمه را از زیر پای او بیرون کشند وافرادداخل دایره اگر با پای خود به قلم استخوان پای فرد زنند ان فرد باخته ویا کل گروه بازنده ویا به اینصورت هم است که ان فرد بازی کنارنشسته وگاهی اورا بداخل دایره کشند واگر یکی ازترمه ها اززیرپای یکنفرانها ربوده شود با ان ترمه به ساق پای داخل دایره ای ها زنند وتا ترمه های بعدراهم بگیرند وکتک بخورند.ولذا ان فرد گروگان داخل دایره را به جلوی پرتاب ترمه وشلاق گذارند تابه انان نخورد.واگر دراین زمان نیزپای یکی ازافرادداخلدایره به ساق بیرونی ها بخورد انان باخته ونوبت انان شود.گاهی بیرونی ها فرد درون دایره را بیرون کشند واورا بسیار با شلاق برساق پایش زنند (با همان ترمه )

حسن چه خانه :این بازی نیز گروهی است با شیرخطسکه یکی از افراد رابرکول سوار به درب خانه افرادرفته درب زنند گویند حسن چه خونه .خونه بخونه .خونه ؟کی؟.درب 5 خانه نزدیک رازنند. اگر صاحب خانه دلرحمباشد خانه نزدیکی را بگوید تا انجا برکول اوسوار شود پیاده وبه درب خانه اورفته وگویند سواره یا پیاده ؟ اگر دلرحم باشد گوید پیاده نباشد سواره وهمه سواره به نقطه بازی برسند.وطرف دیگر به اینصورت اگر خانه دوری ادرس دهند صاحب خانه ها .وای به حال ان بدبخت.

گن بازی:به سنگ کوچک دایره مانند مثل توپ پینگ پونگ.بزرگتر .وبه سنگ شکل دار کشیده صله گویند.ابتدا گن رابه فاصله 3.یا 4متری اندازند.ودونفر سره یا صله خودرا به کنار گن پرتاب کنند هرکس نزدیکتر اندازد باگذاشتن پای خود بر سره یا صله دیگری به سره خودش به گن زده تا گن حرکت کند./وبا اندازه کردن از محل سره خود تا جای گن پرتاب شده با قدمهایش را مثل وجب دست شمارش .وازان نقطه باید سره خودرا ابتداپرتاب کندبر سره طرف بخورد وازانجا بزیرگن زده وشمارش مترا ز کند. وبهتراست دور محل بازی دور بزند تا دور نشود ورنه نتواند به سره دیگری بزند بعد به گن زده حرکت کند.چون فاصله دورشود.ودرانتها شمارش قدمها را درانتهای بازی طرف برنده گن را بر پشت ناخنهای پا گذاشته پرتاب کند ازان فاصله بازنده مجبوراست با دنده عقب درحال دویدن تا محل بازی اید واندیگری نیز به سمت اودیدخه تا اورا اگر گرفت ازانجا تامحل بازی برکولش سوار شود ودنده عقب نرفته بلکه حرکت درست انجام تا محل بازی.تمام شود.

سکل مهتاب:استخوان باندازه قلم پیدا ودوگروه شوند یکی انرا پرتاب کند درشب مهتابی ودوگروه بروند جستجو انرا بیابند از ان نقطه یارن ان پیدا کننده برکول انها سوار به محل بازی برسند .

دغل مشکن:دوگروه تشکیل ده عدد سنگ راست درزمین مانند اجر گذاشته ازفاصله ای هرکدام با سنگی به انها پرتاب تا برزمینشان زند. هرکدام از دوگروه برنده شوند.وتعدادت سنگ انداخته بیشتر باشدلذا انها سنگی به اندازه دغل پرتابی خود به فاصله دور اندازد وازانجا برکول دیگری سوار تا جای سنگ پرتاب شده است .

قلعه بگیرو.:ازدوگروه تشکیل شود گروه همانن رکوع خم شده ویکی نگهبانی دهد .گروه دیگری ازدور دویده تا برکول انها سوار شود اگر نگهبان پای خودرا برساق پای طرف بزند بازنده وکنارنشسته بقیه ادامه داده .ورنه انها برکول ان سوار تا مدتی که خسته شود پیاده وفرار مجدد برگردد باز برکول یکی ازانها سوار تا ادامه بازی پای به پایش بزنند.

قام قام جرو:بازی گروهیبری این بازی با گفتن هوبچه گل هو هو .برای رفتن اماده شوند.ودوگروه شده یک گروه درشب برود پنهان شود بعد گروه صدازده چشمها را باز یا رویتان برگردانید.وبروند انها را پیدا کنند اگردیدند ودست برسر جستجو گر درحال اغفال کشند که انجا ساکت نشسته ویا به محل بازی برگرددند.درشب.اورا کل کرده است وازانجا برکول او سوار تا محل بازی بروی

گل میشک:بصورت گروهی بازی.گروه حریف درجائی نشسته باشیرخط اغاز شود ونام گلی را بارمز بگویند البته گل را ان گروه درگوش به هم بگویند .وبه طرف دیگر خطاب که :گل میشک درباغها .خوشرنگ خوشبو درچه فصل روید...وبصورت معما کمی راهنمائی تا انها نامش را بگویند البته داور نیز نیاز بوده است که داور نیز ازنام انتخابی درگوش گفته باید خبرداشته باشدو..لذا بازنده مجبور به سواری دادن ازفاصله ای که قبلن تعین کرده اند تا محل بازی باشند.

گنگ بازی: یا ان تپو. که گروهی دونفره انجام .وطرف گنگ شده وخودرا به لال زده .دیگری یا دیگران ان فردیا گروه اورا با تحریک وخنده و..تا دندانهایش پیداشود.اگر نخندید بازی درمدت وقت ادامه یا طرف دیکر اینکار راکند .اگر بازنده شده خنددیا حرف زند.بحالت سجده رفته همه دست بر پشتش زده بلند کرده بزنند.همصدا دستها درکنارهم یا روی هم : ان تپو اند تپو میخ یا سه پایه یا پتو ؟ .طرف زننده اگر یک ناخنش به شکل میخ گرفته او همانطور جواب یا به شکل سه تا یا بسته ..اگر درست گفته شود بازنده بلند شود ورنه ادامه یابد .یا گویند>:گاوزرد میرعلا بخفت وکله برندار دسمال دست کی بالا ؟اگر دست هرفرد که بالا باشد را درست گوید نوبت دیگری ورنه همیطور بزنند تا بگوید. بازی خاص شبهای عروسی هست .

کلاغ پر :بازی دیگری بنام کلاغ پر از گروهی یکی ازانان سخنگو .که همگی ناخنهای دست راست خودرابرزمین گذارند .واوبگوید .کلاغ پر پر.؟انها دست بالا برند .کبوتر پرپر.شاهین پرپر. ..اگر درمیانه نام حیوان یا چیزی که پروازنکند را بگوید.وکسی دستش را بالا کند ان بازنده سربه سجده نهاده ودیگران مانند بازی قبل بر پشت اوبا گفتن ان تپو ...اند تپو...گاوزرد میرعلا بخفت وکله برنداردسمال دست کی بالا ؟ ..جواب دهد..

قطور بازی:5 ریگو .ده ریگو.شش ریگو.صدریگو. .که با تعداد ریگ جمع نموده مثال 5 ریگو بیشتربین دختربچه ها رایج است که که سنگریزه ها را کف پشت دست چرخانده وبداخل دست گرفته وبعد پخش بر زمین کنند یکی یکی به بالا اندازند ودانه زمین رابرداشته ودانه بعد راو.قل اول باشد.2 .دوباره برزمین ریخته یکی به هوا پرتاب دوتا اززمین افتاده را بردارند تا ان بالایی برزمین نیفتاده اورا بچاقند درمشت گیرند .قل سوم نیز یکی تنها وسه تا را با هم جمع .وقل 4 نیز 4 عددزمین افتاده را یکباره بردارند بعدسنک درهوارا بچاقند.درانتها یک ریگ هوا فرستند به فاصله نیم متر وناخن برزمین کشند .ادامه یابد تا وقتی نتواند یا بهم بریزد سنگ اوبزمین افتد.واشکال مختلف دارد.

قاب بازی:قاب استخوان گوسفند با کشیدن دایره هرکس قاب خودرابداخل ان دایره اندازد برنده قابهای دیگری رابرنده شود.گروهی دونفره و..

کله شیطون :توپ پشمی داخل پشمقدیم ساخته تعدادنفرات هرکس یک کله برای شیطان ساخته وانها از فاصله ای توپ خودرا پرتاب داخل کله (کوله)هرکس برفت وتوپ را به اوزنند یا گروه او ..ادامه یابد تا

گو گو ترقو:از فضولات الاغ در اتش گذاشته ونیمه سوز شده بروی سنگ پهن بزرگی نهاده وسنگ بزرگ دیگری بران زده تا صدای ترقه دهد .خطر سوزاندن لباس زیاد هست ...سوراخ شدن لباس..

دویدن: نیز رایج بوده است ..

کشتی گرفتن :زورازمائی نیز بوده است .

وزنه برداری نیز سنگ بزگتر محل رادرکنار باغ محمد حسنی ملکا یا دردهویه سرقنات میان ده برداشته تا بدانند کی توان حرکت دارد.

ورزشه ذکر شده .

بازیهای خرسواری..اسب سواری ..چوگان بازی..نیز رایج بوده است متاسفانه حال به فوتبال والیبال وبسکت و...ریده است وبازیهای محلی ازبین رفته است .بازی های نمایشی:" شعبده بازی طرح دستی معرکه گیری.نیز دربین افراد برای اوقات فراغت رایج بوده است


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/21 ساعت 21 | لینک ثابت |
 

    آثار قدیم مشکان و..تاریخ مشکان

    

اگرچه متاسفانه آثار قدیمی این دیار را مثل حمام خزینه ای.ملامحمدحسنی .آب انبار برکه .جنب مسجد جامع.آسیابهای دهویه .مشکان جنب مسجدامام حسین و..راازبین برده شده اما جای اثار نقاط قدیمی جامانده فعلی:که ازگزند کشافان وحفاران زیر زمینی ها مصون نمانده اند.

آب انبار بروی کوه قلعه قره جه ..سنگ وساروچ شده درقدیم ..پله تراشیده تا به بالای قلعه رسند.

حمام باغ خونی باسنگ ساروچ ..قبرستان کهنه و.

قدبادی حیدر دهو.(قطب الدین حیدر )

جاشترگ

 زیر خاکی دشت احمد 

وغارها واشکفت های قدیمی ..تنگ تیزو .و...


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/18 ساعت 1 | لینک ثابت |
 

    حیوانات در ندگان و..باقی مانده ودرقدیم مشکان .فارس/.تاریخ مشکان

    

تعدادی حیوانات وپرندگان مشکان درقدیم وهنوز تعدادی باقی مانده بشرح ذیل بوده است

چوله .(سیخور .جوجه تیغی)/سمور گورکن .ززه .گراز.گرگ.پلنگ.کفتار.گورخر.قوچ وحشی.بزکوهیواهوغزال..روباه .سگ تول .توره .(ازروباه کوچکتر)گربه وحشی.یوزپلنگ..مار. مورچه عقرب مرنجوسک (مارمولک)درانواع. کله پوکآفتاب پرست. هزارپا .

پرندگان.کبک /گنجشک .قمری /خفاش/گول زنو(قرقی نوعی)چفت /سار/ کلاغ .کلاغ گرگی.کلاغ سبزو .بلبل /شاهین .دال.زاغ .شانه بسر.جغد.بوف/ کوپو/کرنجک .شانه بسر.دارکوب/

 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/17 ساعت 23 | لینک ثابت |
 

    مشکان شناسی وخصوصیات اخلاقی رفتاری .. قسمت 2

    
وپیشینه مردمان مشکان با خصوصیات اخلاقی رفتاری منحصربفرد که ذیلا بیان میشود وازکتابها ونظرات دیگر نقاط و..ازان برداشت میشود که ذیلابیان میگردد..دراین نقطه کوهستانی شرق فارس با میانگین سنی 78سال (جدای متوفیات تصادفات وخودکشی و..)با قامتهای رسا ورشید ورنگ گندمگون وسبزه روشن بانگاهی تند وتقریبا خشن وتعصب شدید ناموسی وعفت ومردمانی درونگرا وعضلاتی نیرومند ورزیده واستخوانبندی محکم .وخلق خوی جدی .ارداده مند ولی پرخاشگر وحاضرجواب وکمی هم زورگو وحساس ودرک عمیق وکنجکاو وصادق با موهای سیاه که دیرترازسایرنقاط سپید میشود باابروانی بهم پیوسته وهوش سرشار ومتعصب در دوستی ودشمنی .وای به انکه دوستی به کسی ورزند و وای به انکه دشمن کسی شوند
 .وبقول استخری مورخ اسلامی .مردمانی باادب وبادیانتند.که بادین پیونددیرینه دارند .ومهمان نواز .بقول محمدحسن نبی السارقین درپیغمبردزدان (پاریزی)که ازکدخدای وقت مشکان نام میبرد :جان سپارد در رهت او رایگان .ملا اصغر کدخدای میشکان .) مهمان نواز دلسوز وخوش تعریف وخوش برخورد که بقولا نخودهرآشی میشوند با لهجه شیرین فارسی وفصاحت کلام حرف بزنند بقولا مل مل نکنند 
.وهمه وقت با کلام ترس دردل دشمن حتابا کلامشان ایجادکنند مردمانی زیرک .بقول (شیخ اسمائیل سبزواری نژاد)ورحیمدل وبقول یکی ازلاری ها .وای بزور مشکانی .وای به زارمشکانی .
 باشخصیت وابهت راه روند مزاح وشوخی نیز رواج داشته ولی ازشوخی دیگران دررنجند وتا جوابش راندهند کوتاه نیایند مردمان سختکوش که تمام سختی ها رادررفاقت ویا امری بدوش گیرند وقدرشناسند ونمکشناس وخوبی دیگران را فراموش نکنند وجبران وتلافی کنند .با گروه خونی o.+ab+ که بیشتر سایرین است نی ونوا رادوست دارند وازموسیقی نیز ازقدیم الایام استفاده .درازدواج اغلب یک زن اختیارکنند وداشتن 2زن راعیب شمرندوکسی کهدوزن بگیرد مانند آن است که جنایتی مرتکب شده باشد . .وماندن درکنار هم را مردو زن جز خطوط قرمزشان طرفین بدانند .متاسفانه چندین سال است که این رویه تغیر نموده وچون سایرنقاط کشور آمارطلاق جوانان عقدی اشان روبه فزونی است .اغلب هم ازطرف زنان ودختران درخواستهای متارکه نموده اند . مردمان مشکان .به تفریح وشب نشینی نیز علاقمندبوده که بعنوان نمونه حلیم حضرت عباس وقوارمه پزی وآش رشته و...یکی ازبهانه های جمع شدن دورهم بوده ومیباشد ..این مردم تبیعتاازقدیم لایام کمی تند مزاج میباشندوکمتر میشود دست آنان راخواند .ویا ازچشمشان ونگاهشان پی به درخواست ورازشان برد.درسیاست نیز سرآمدند .متاسفانه در رازداری کمی ضعیفند (ان چنانکه درامثله قدیم آمده .که این 1 ریال پولت رابگیر زیردین نباشم .وتوان تحمل ندارم وباید ان رازرابرای خنده کردن هم که باشد بگویم ..)ودربرخوردها غریب دوستند با غریبه هابیشتر ازخودی میجوشند .ودرقهر وجدائی اگر برای آن قوم یا همشهریشان ویا محلشان مشکلی ازسوی کسی بوجود آید فورا صلح کنند .وحمایت ازمحل یا قوم یابرادشان که باوی قهربوده اند کنند. متاسفانه مارض وکنایه گوئی نیز رواج داشته که مثال اگردرکودکی کسی مرتکب اشتباهی یا اجدادکسی به چیزی ملقب شده هنوز برای دفع عقده ویا تمسخر یا شکستن فرد درجلوی دیگران گاهی ازآن مورد اسم ببرند تاروی اورابقولا کم کنند.
 چون درامور دینی وانسانی واحترام به انسانیت ارزش قائلند آمارخودکشی درگذشته ها درطی 200سال دو مورد خودکشی وخودزنی بوده است .متاسفانه ازدهسال قبل تابحال باسست شدن اعتقادات وارتباط باسایرنقاط و..این آمارمخصوصا در2سال گذشته روبه ازدیادرفته .است قتل وکشتن دیگران نیز دربین اهالی تاکنون انچنان جز 2مورد درطی200ساله اخیر مشاهده نگردیده است .هرچه درگذشته ها دیده شده ازطرف افراددیگری ازجای دیگر دردعواهای برسرمراتع وچرا و..دوسه مورد در200سال گذشته مشاهده شده کهدیه آنان راهم پرداخته اند وتا بحال چنین موارد کشتن وقتل وجودنداشته .امادرزمانهای گذشته بدست سارقان تعدادی ازافرادبدلیل مقاومت وتارمارکردن آنان کشته شده ویادرموارد حمله افاغنه وقبل ازان تعدادی کشته ومرگهای دسته جمعی نیز درسالهای تب راجعه ای و وبائی که بدلیل بیماری تعدادکثیری ازاهالی فوت نموده اند که دراشعارشعرای آندو ره مشکان ازان مصائب ذکرها ومراثیه خوانیها رفته است .دراختلافات بعدازرفع اختلاف بادیگران صلح کنند امابا اقوام کمتر مشاهده شده است که صله رحم را انجام ومیگویند بدلیل دورباش دوست باش ونصیحت قدیمی هاست .گاه اغراض خودرابا کنایه یا ضرب المثل ونیشخند یا حکایت وداستان سخن خویش رابرسانند تادردل بیان نکنند آرام نگیرند .وبسیار دوستدارند اخبارراسر یع به دیگرانبرسانند .اگرحتاسودی ومنفعتی دربرنداشته باشد .قناعت پیشه اند .وبه همین دلیل آن ضرب المثل داستانی که" مشکان تفاقی افتاده" برسرزبانها گفته شده .
 به امور بهداشتی همت نهاده وحمامهای گذشته که متاسفانه اگر آنهارا ازبین نبرده بودندبهترین آثارباستانی این محل بود .(حمام ملا محمدحسنی)وجودچندین حمام درگذشته وتعدادی حمامی ودلاک که هرطایفه برای خود دلاکی داشته و وجوددستشوئی درنزدیکی میدان اصلی قدیم دستشوئی مستراح فرج(1310شمسی) اهمیت دادن به بهداشت شان حکایت کند ومساجدمتعدد وامکنه توتم ویا اعتقادی ویا ساخت مساجدبرسرهرقنات و وجود قران درمنازل افراد وذکرهای قرانی برسر درورودی منازل وتشکیل جلسات روضه خوانی 2 ماهه محرم صفردرقدیم ونذر نذورات ویا وقف گوسفند ودرخت و..برای اهداف دینی ودادن زکوات و..رد مظالم و...ومکتب خانه های قدیم وملاهای گذشته ودیگر امور گواه بردیانت انان ومتشرع بودن مشکانی هاست .درتقسیم حق دیگران وشراکت نیز مصر وحتااماکن ونقاطی رابدین نامها نهاده اند .که سنگ برزگر = جائی که برزگرها برای تقسیم آب وبر کردن آب قناتهای قسمت بالای مشکان (کشوری جاماز وچشمه فصلی عاشق..)درقدیم جمع میشده اندودرسالهای اخیر صدساله بعدی درمساجد جمع شده وآب ویا مشکل قناتشان رابابرنامه ریزی مرتفع میکنند . . ..

 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/16 ساعت 15 | لینک ثابت |
 

    ضربمثلهای قدیم مشکان.ادبیات مشکان.ب.- ن /ا دبیات شفاهی .

    ضرب مثلها " ادامه حرف با.تا ...نون

 بادوم زره هرکه بخوره خره

بزتا دوم تکون نده دوبر دمالش نفته

بخت مام ای بختی بید ..خربرای خودش درختی بید.

بزک نمیر بها ر میاد پشم پوتت بکار میاد

بزک نمیر بهار میادخربزه وخیار میاد

با فوش دن خودتو گنه میکنی

بری کونش میگه همری مو نیو بو گهو میدی

بیگنارو پوی دارمیورن بالی دار نیورن

پ

 

پول که بلگ چغندر نی

پوی مرگ عاروس نشی دوماد میمیره

پشت بته رینه

پاروپاد هشته

پی درکون بز نیدیم

پوی ما رچیش مور نون آخوند هیشکه نیده

پتی پتی رون میخا

پوینتو دیدیم بالاتام دیدیم

پول کوندادن خرج بوسیر بشه

پیری هه با هزار عیو وشر

پیش هم قسمی نداریم

پاش انگار لنگ بلبله

پایان سختی آسونیه

پشه رو توهوا نل میکنه

پول یی پیس پوئی بیشتر نی

پشه چی هه که اسوخونش چی باشه

 

ت

تو بادامش دومغزی نواشه سنگ روش نیزنه

 

توربه توربه بخوری نه بغل بغل شک داره

تاله ا دوبلگیش معلومه

تمل نرو به سایه سایه خودش میایه

تنخاتو سفت بیگیر همسویتو دز نکن

توکی خیرد به مو رسیده ؟

تو پوی کونری هوو دسد نیا

تو دوا حلوو پخش نیکنن

توبده وبخا بده

توزن نگیری فکر زنگی نیفتی

تف سربالا تو صورت خودته

تیر ا لشکر خودد نزن

تو بزدم تکون نده دبر دومالش نیفته

توکوچه میرام بلند باشام توخونه میرام متاج آشام

توه بری دیگ پویه میگه رود سیا

توش خدومو کشته لردش مردومو

 

ج

جوا ابلهو خاموشیه

جوونی دیونگکیه ..//جوانی دیوانگی است

جوجه رو آخر پوئیز میشمارن ../جوجه را اخر پائیز شمرند.

چ

چیشی که بیشتر صا عزا گیره کنه بری نون حلوا هس.//چشمی که بیشتراز صاحب عزا گریه کن برای نان حلواست

چا نکن بهر کسی اول خودد دیوم کسی..//چاه نکن بهر کسی اول خودت دوم کسی

چوپون ای رایش باشه نری میدوشه ..//چوپان اگر رایش باشد نری گوسفندان را حتا بدوشد.

 

چاکن ته چا هه

چراغی که بخونه روا هه به مسجد حرومه

چارستون بدنش سالمه

چاردیوالی واختیاری

چیزی که تو.ماسه تو دوغ نی

چاه خووه خودش او درکنه مهال کلن تیشه نیشه

 

ح

حسا حسا کوکو برادر

حسا بز گر پوی آغوله

حرمت مشد (مسجد رو متولی نگه میداره

حرف مرد ا دهنشه

حرف مینام رو معنی ای خرنیسی میفهمی

 

خ //

خو زن چپ میخوره

خودتو خسه بین رفیقتو مونه

خرمو اکره گی دم نداشته

خو صب مال سگه

خرهوم خره جلش عوض شده

خیلی سردوماغهخ

خرخفتوک کره شام خفتوک میشه

خر لنگ رو همه لنگ میگردونن روش.

خیلی خوشی زده زیر دلش.

خواسن اسپارا نعل کنن قورباغام لنگاشون کردن هوو.

خیلی دس کجه

خیار خو مفته چفت کفتار

خری که ا خری من سیخ یالش کنن

خوشه بارونی ا بشنام بباره نه ا قورام

خرو خدو اشناخت شاخش نداد

خاگش جوی دیه هس قت قتش بری ما هه

خود یی دس نیشه 2هندونه بغل کد

خرنر کره دارنیدیم

خرپیر واوسار رنگین

خنه زیاتی گیره میاره

خدورو میخا خرمورام میخا

خووتونده حیفه بدتو نده عیوه

خرمدعلی یام جو خارشده

خدو ارحمه راحمینه

خدو داد بوا داد نه اوطو که خدو داد

خرو میزنن

خورشید پشت اور نیمونه.//خورشید پشت ابر نماند.

د//

دزدی که از دزد بدزدد شاه دزده

دورازشتربخواب وخواب آشفته نوین

دورباش دوس باش

دخترسنگین بختش رنگین

دیوال مرد بلنه

دس تو کوت بیز نکن

درمیگام دیواله تو گوش کن

دوس گو گفتام دشمن گو خاسام بگام

دارای خودی عزیز مردم نادار خودی خار مردم

دیوال موشداره موشام گوش داره

دز خر لنگ زیاد هس.

 

درخت خوش اصل هی بر زیاد سربه زمین کنه درخت بداصل نه

دادن بزرگون مردن فقیرون آوازه ندره

دختری که توخونه عزیزه بری خونه شوورام عزیزه

دوستنیشون دوستی خاله خرسه هه

دس مو خیلی بی نمکه

دنشو شیر سوزونه فوت ماس میکنه

دختری که ننش تعریفشو کنه بری دوئیش خو وه

دیگ ا دیگ گو رود سیا

دم خروسو باورکنام یا قسم حضرت عباس رو

دایم آتش زیر پاشه

دارام کفتر حیدری میرام

دای گربی سیا بیارون نی یا

دز نابلد میزنه کادون

دم ده راش نیدن خونه کدخدو را میپرسه

دنیا رو دادن پیرزنی گفت کمامه

دس تو کت بیز نکن

رر../

راز دلت وبری چاه یا بری او بگو .

رازدلتو بری رفیقد نگو شاید دشمند شد

 

را بارفیق خوشه

رو که نیس سنگ پوی قزوینه

روز مث سگ خو هه دوم شو مث کفتار میزنه لرد

را دز زده امن هه

را رفته رو بوی بری

راسی .و رسگاری

رو وا رو گفتن کو شاهدد گو دم مام

رنگامو بوین حالامو نپرس

زنو ای نزنی میزنتت

زرسفید بری روز سیا خوش هه

زن وزنگی

زن زیوا درد وسر داره زن زشت درد ودله که تو دلت هه

زن ای خو بید خدو بری خودش میگیرذفت

زن چوغ میخا

زنو شیطون هم غذو بیدن

زمین بلن او نی خوره

زنو ا خونه بیگیر نه ا خیاوون

زمی میناله سگ روم هه سگ میناله رو زمی هسام

زن مث پتو هه ای بی پیچی دورت گرمد هه ولش کنی سردد هه

زورش ا خر نی رسه پوی کره خرو میشکنه

زن ای عقل داشت خویه هاش رو سینش درنیاد

زن هزار مکر داره

زن ناقص عقل هه

س///

سر وریشامو تو آسیو سفید نکدام

سری که درد نیکنه دسمال نی ونن

سو وار شتر دولا دولا نی شه ره

سرش رو تنش سنگینی میکنه

سگ یا می دو وه یا پارس میکنه

سگ پشت سر آدم پارس میکنه

سگ زرد برادر شغال هه

سر رو با پمه می ور رنسگ به سگیش ای نونش بدی تو عمر داره دوم تکون میده

سنگ سوک رو همه دم ..ک..ونشون میمالن

سنگ سو وک را همه تیپو میزنن

سنگ روسنگ بن نیشه

سگ به سگی اسغونو اول نوشون ..ک..ونش میده بعدن میخورتش

سگ میناله رو زمینام زمی میناله رومن سگ خاویده

سر پیری معرکه گیری

سوتون تا سوتون فرج هس

سور نطلویده گربه میاره

سوزنی بزن ا خودد جو والدوزی جا کن تو بدن دیگری

ش/ش.ش..

شغال بیشه مازندرونو نگیه جز سگ مازندرونی

شتر خاموش لغتش قایم هه

شوخی شوخی با گن بو اتام شوخی؟

شنیدن کی بود مانن دیدن

شوخی آخرش دواهه

شانومه آخرش خوش هه

شیر شتر ماس نی.

شتر ای خار خاس گردنش دراز میکنه

شتر رو گفتن خدو پسرید داد گفت بارام بارام هه خوه پسری هه یا دختری

شیر گو حق گوساله هه

شو دراز قلندرام بیکار

شتر خو پمه دونه مینه

شو دراز قصه کوتا

شهر کورون رسیدی تام دس بل رو چیشد

شو که شد ا تاریکیش نترس

شریک ای خو بید خدام بری خودش میگیرفت

 

صصصص.

صد دفه گز کن یه بار پاره کن

صورتش انگار گل کودی هه

صدقه دف بلو کنه

صور(صبر) نصف کارت رو حل میکنه

عععععع/

عاروس بی جاز ایهمه ناز

عاشق کور هه

عاشق بی پول کنگر میچینه

عاشقی موقوف تا پولی گیر بیا

عاشق بی پول کنگر میچینه

عیسا بدین خود موسام به دین خودش

عیش دم خونی کون پتی هه

 

غغغغغغ.

غوچ ا شاخ خودش سنگینی نیکنه

غر تراقش گوش همه رو کر کد

غوز بالا غوزهه ..

ففففففف.

فلانی ا اسپ افتیده ا اصل نفتاده

فلانی کاسه آش داغتره

فلانی جل دس هه

فلانی یه پارچه ملا هه

فلانی کا خالیام نیخوره

فلانی موش دوپا گردنشه..//

فوضولو بردن جهنم گو هیزماش ترهه..//فضول رابردند جهنم گفت هیزمهایش تر هست

فقد ناخن خودد پشتت میخاره..//فقط ناخن خودت پشتت را بخاراند.

فش بی تخصیر به بوی آدم میرسه ..//فحش دشنام بی تقصیر به بابای ادم برسد

فکرنون باش خربوزه آو هه../فکرنان باش خربزه آب هست

فلانی اسپکی پا میشه ../اسب مانند بلند شود

فلانی مث میرعلی هه../مثل میرعلی هست .جل دست زرنک عجول

فلانی سگ ولگرد هه../سگ ولگرد هست

فلانی سرش به کلاش میارزه./سرش به کلاهش بیارزد

فلونی ابل خو وی داره آخر بدی../اول خوبی دارد آخر بدی

فلانی گو وش زیده.//گاوش زائیده .مشکل برایش..

قققق.ق.

قربون برام خدو را یی بام دو هو و رو../قربان برم خدا را یک بام 2 هوارا

قربون بن کیفتام تا پول داری رفیقتام..فربان بند کیفتم تا پول داری رفیقتم

قوم گوشتتو بخوره اسغونتو دور نی نازه..//قوم گوشتت را بخورد استخوانت را دورنیندازد.دفاع ازقوم

قا گو تو دوموغش درمیا.//قاب گاو از دماغش درمیاد .ادعا دارد

 

ککککککککک

کور ا خدو چی چی میخا 2 چشم بینو.کور ازخدا دو چشم بینا خواهد

کا کانه باد نده./کاه کهنه باد نده

کا گل لغت نیکنام/کاه گل مشتمال ندهم لغد نکنم

کف دسام بو نیده/کف دستم بو نمیداد .نداد

کف دس مو نداره//کف دست موی ندارد

کلاغ خاس را رفتن کوگ رو یاد بیگیره را رفتن خودشام یادش ره//کلاغ خواست راه رفتن کبک را بیاموزد راه رفتن خودراهم فراموش کرد

کلاغ که ا دهو قر کد یی گردوئی نفع الل ملک (علی الملک)مالک قدیمای دور دهویه//کلاغ که ازدهویه قهر نمود یک گردو نفع علی الملک

کلاغ که ا گوشوری قر کد یی گردو نفع حاجی عسکر

کار عارنی./.کار عار نباشد

کت کج میخ کج داشه

کاشکه رو کاشتن سوز نشد

کون کوزوک بونش آرد جو هه./..ون گوزوک بهانش آرد جو خوردن است

کوگش خروس میخونه./کبکش خروس میخواند

کافرکسی ه باور کنه//کافرکسی هست باور کند

کلا تو قاضی .بقول علی جمال//کلاه تو قاضی وحکم کن

کافرو نشتن دور هم گفتن خو وه دین مسلمونی

کارد دسی خودشو نی وره//کارد دسته خود رانبرد

کچل ای دووی داشت کچلیش رف میکد .میشت سرخودش./

کم رو بیگیری مشتی هه نگیری درن دشتی هه/کم شکم را بگیری مشتی هست رهایش کنی در اندشتی هست

کومش بو سبوس نیده /کم.شکمش بو سبوس نمیدهد

کونشو جوی دی یی داده تو ونشو ا من میخا. ../جای دیکر داده تاوانش را ازمن میخاد

گونی دادام تفام ا خودام /..دادم تف از خودم .بدست خود متضررشدم

گونش را لا داده.../فلان چیزش را لا داده .ضرر کرده

کوگش خروس میخونه../کبکش خروس میخاند

کم خالی پز عالی ./شکم خالی پز دادن عالی

گگگگگگ..گگ

گوشتو ا گو میورن .گوشت را از گاو میبرند.از دارا

گدی ننگه ای بیگیره گنجه..//گدائی ننگ است اگر بگیرد گنج است

گرازو با بسم اله نیشه ا کشت درکد.//گرازرا بابسم اله نشود از کشت بیرون راند .

گوشش بدهکار نی.

گوش کار آسین کنی من کن .//گوش کار آستین کنده مندرس من کن

گربه مض رضی خدو موش نی گیره ../گربه محض رضای خدا موش نگیرد

گربه دسش به پی یو نیرسه میگه بو کده

گربه رو گفتن شاشد درمونی هه گل کد روشون.//گربه را گفتند فضله وشاشت درمانی هست برا مداوا خوبه خاک برویش کرد .پنهانش کرد

گربه رو دوم حجله میکشن../گربه را درب حجله کشند

گل پشت ورو نداره

گل بی خار نی

گیره سر وچیش میخا .خنه دل ودماغ .../گریه سرچشم میخاهد خنده دل دماغ

گرگ افتید تو گله وای بحال ا.وکه یکی داره .//گرگ به گله زد وا بحال او که 1 دارد

گفتن اسمد چی چی یه؟گو زیاد علی ..گفتند اسمت چیست گفت زیادعلی .

گوشش بدکار نی..//گوشش بدهکار نیست

گی ره زن دز کی خنیدن هه..//گریه زن دزدکی خنده کردن است .

للللللل..ل.

لوطی گری رخت ریز داره .

..مممممم.م.م.م.م//

مرد کمرو قرض بالو میده زن کمرو کم پرمیکنه.

مرد رو همه خلی میشینه .مرد روی همه مستراحی مینشیند .

مرده شورام .مردتو بیار بشورام ..مرده شورم هرکار بهم سپارند انجامدهم توهم بده انجام .جواب چرا برای کسی انجام دادی؟

مرغ گشنه خو الم مینه .مرغ گرسنه خواب الم ارزن میبیند .

مرغای که انجیر میخورن چنگاشون کج هه

مقنی تا دو.لش پر هس شکمشام پر هس.

می وونی که زشتر هس بازیشام بیشتر هس

ملانصردینو گفتن بناتو بده با رهیزمی بیاریم..گو میخام الم گنم روشون آفتو کنام .

مال سر دل صاش او میخوره.(اب)

مار ا پودونه بدش اومد .دوم کوتش سوز شد

مورچه رو خدو اشناخت بن اناخت میون کمرش

مارتا پا رو دمش نزاری نیزنتت

مار تاراس نشه تو سولاخ نیره

مث خوره افتیده تو جونام

مرد ای مرد باشه باریک میشه نی پوکه

موسا بدین خودش عیسام بدین خودش

مشکونی آ ترس؟.مشکونی نترسد .

مردم حکم بزو دارن

مث سگ حسن حیدر دایوم ولو هه

مث دم خر نه کوتا میشه نه بلن

مث گو چال هس .همه بشناسندش گاو چال پیشانی سفید است

مث گو 9من شیری هس..که یکباره گاو بریزد شیر ها رابا لگد

مث سگ گربه هسن

مثگربه سرتو هرسوراخ سمه ای میکنه

مث گربه گل میکنه رو گا ها.خودش یا فامیلش یا فرزندش و..(پنهان کردن )

می ونی که زشتر هس بازیشام بیشتر هس

مو رو باش با کی آمدیم سیزده بدر

مارو باش با کی امدیم ..ک..ون ک..ونو..

موش توسولاخ نیره جاروفی بس دمش

ماه پشت ابر نیو نه.//ماه پشت ابرنمیماند

ماه یی شوه پیدو نشه دوشوه عالمگیر هس//ماه 1شبه پیدا نشد 2شبه عالمگیر شود

مرغ چاق خاگ نی له.مرغ چاق تخم نگذارد .خاگ.

مث مرغ خاگ دوزرده هشته

ماهی رو هروخت ا .او بیگیری تازه هس

می هرچی میلقه مفته ؟.مگر هرانچه لق میزند میافتد ؟

میوه دورا درخت نیفته

مرغ یی پوی داره

مث مگس رو همچی میشینه .

میخوره .آ خلو رو رنگین میکنه

مهمون حوی خدو هس.مهمان حبیب خداست .

مث سگ دوروغ میگه

مث سگ پشت سرآدم پارس میکنه

ماله با غریبه وصلد با خودی.

مال بد بیخ ریش صاش هس.//مال بد بیخ ریش صاحبش هست

مشتری خرلنگ زیاد هس//مشتری خرلنگ زیادهست

موش کار همونه نداره همونه خودش جریک جریک میکنه.///موش کاری به همیانه ندارد همیانه خود جیریک جیریک (صدا )دهد

مث پیاز چن تو پوس داره.//مانند پیاز چند پوست دارد

مرگ حقه میراث حلال

مثنوی 70من کاغذ میشه

مرده رو ای سنگین ورداری تخته تاوت رو گوه میزنه..//مرده را اگر سنگین برداری تخته تابوت را به گند کشد.ارزش احترام ندارد کسی وگنجایش.و...

مث خروس بی محل هه/.مانند خروس بی محل هست .

مث خروس غیرد داشتوش..//مانند خروس غیرت برای ناموس داشته باش.

مار گزیده ا رسپون سیا سفید می ترسه .//مارگزیده از ریسمان سیاه سفید بترسد

می مو چیشون شور بید؟//مگر ما چشممان شور بود؟

میخاس دوماغشو پاک کنه چیش دیشام کور کد.//میخاست دماغش پاک کند چشم دیگرش را کور کرد.

می سرمورچه خوردی؟.//مگر سرمورچه خورده ای که ..باد رها میکنی؟

می کله چوکور خوردی؟//مگر سر(کله) کنجشک خوردی ؟

می 6 ماهه گیر اومدی؟//مگر 6ماهه دنیا آمدی عجولی؟

مشتش بری همه واز هه//مشتش برای همه باز است

مورچه رو خدو اشناخت بن اناخت میون کمرش.

 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/13 ساعت 1 | لینک ثابت |
 

    مشکان شناسی قسمت 2/مشکان فارس

      مشکان درکتب تاریخی  .قسمت2

درقبل ازمورخان مسلمان نام مشکان به نامهای ماسگانات .میشگانات .میشکان مشکانذکرگردیده است .همانگونه که استخری ومستوفی مورخان وجغرافیدانان  مسلمان  دردهه اول قرون اسلامی ازاین محل نام برده اند .ازاین محل نام برده اند که درابتدابدین نامهابوده است .
 
میشکانات =میشا.مخفف همیشا-همیشه -گل همیشه بهار-میشکان=همیشه بوی خوش ومعدن بوی خوش.ودربهاران وتابستانها بوی ریاحین وگلهای معطرش فرح بخش هوای دلپذیر ودر پائیزانش نیز بوی سیب وبه ومیوه ها وگلهای حسرت و..فرحبخش است .
مشکانات=مشکاتات بوده است ومشکات به معنای جائی منفذ وجائی که چراغدان راگذارند وآتش روشن کنند ودرکنارمنازل آنان درقدیم درکنارسلطان پیروهل  آتش وشمع و..روشن وبدلیل بلندبودن آن نقطه ازدیگر نقاط کویری دورترهم پیدا ورویت میشده است .
الماسکانات.=سکونت وسکنی وقرارداشتن مردم درچندین نقطه درجاشترگ وکشوری ومعدن ودهوئیه ومشکان .بااینکه درفصول کارجدای سرما وزمستان مردم دران نقاط ساکن بوده اند .وهمانگونه که اهالی بهوئیه و..نیزدرزمستانها درمشکان سکونت داشته اندوبدلیل قرارداشتن بربلندی ونظرگاه بودن برای حفظ از دستبرددزدان وسارقان امن ترین محل برایشان بوده است ماسکه= نیروی نگاهدارنده ازخطا وگناه وحس خود داری نیزمعناشده است .
بیسگانات = بیست گونه که گفته اند شاید بدلیل وجود20قنات این محل و20چشمه وتفرجگاه  ویا 20پارچه آبادی قریه کوچک درمشکان درقدیم بدین نامش گفته بوده اند .
مشکان = معدن مشک وعنبر وگیاه وگل ..ویا معادن آهن نزدیک این محل بنام قنات معدن کهنه ویا معادن مس وگودمسی و...ووجود رشته کوه بالای قنات معدن که آهن است واز قدیم الایام درثبت دولت قرارگرفته .
 با استنادبه سخنان مورخان اسلامی و...مشکان با کسره میم. meshkanصحیح استومشکان moshkanصحیح نمیباشد .البته در حال حاضر به هردوصورت نوشته وتلفظ میگردد . 
اعتقادونظر قدیم ها براین بوده است که در ناله زرد ولاله زرد مشکان گیاهی بوده است که بافروش هزینه حفرقنات جاماز.جاماسب را جاماسب حکیم تهیه نموده است ..وگویند نوعی علف وگیاه دران وجوددارد که گوسفندان اگر ازریشه آن بخورند دندانهایشان مطلا میشود ..ولعاب طلابر دندانهای گوسفندان رانیز مردم رویت نموده اند  /
.جاماسب(جاماس)ازخاندان هوگو.ودامادزردشت .پسرلهراسب.وازشاهان سلسله ی کیانی پس ازکیخسرو بوده است ..گویند جاماسب وزیرگشتاسب بوده وشعرفردوسی نشانگر این است 
دودروازه دارد ستخرگزین       یکی درجلو خوان یکی درکمین .
که دروازه نزدیک نی ریز درکنار تنک حنا و روستای جزین همان گزین است ومشکان ازمکانهای تفرجگاه وآسایشگاه وشکارگاه این سلسله شاهان درگذشته بوده است که ازمحبوبیت خاصی برخورداربوده است . .قنات کشوری وقنات جاماسب.که درمشکان مشهورند .گویند جاماسب قنات کشوری رابرای هدیه بنام همسرش بوی هدیه وکابین داده اند .وبنامش حفرنموده اند.ودرزمانهائی که نی ریز اسلحه سازی ونیزه سازی رواج داشته اغلب مایحتاجات معدنی وفلزاتشان را ازمعادن مشکان تهیه مینموده اند .وآثاربهربرداری های گذشته ازمعادن مس وآهن وطلا و..درنقاط مشکان موجوداست .وبه اصطلاح اشعاری ازادبیات شفاهی مردم مشکان که ازقدیم تابحال زبان بزبان میشده .
سکونت گزیدندشاهان پاک            حکومت به استخردارند وخاک 
تفرج به مشکان بوقت شکار         سلامت وشادی براید چوکار 
به مشکان که معدن بودبسیار          طلا ومس وآهنش درشمار 
به جاماسب وخاک پاکش درود      به مشکان  استخرخواندم سرود  
وهمچنین قنوات معدن ودشن آباد (دشنو وه) که گویند دشنه آنرا آبادنموده ودرانتها درسنگی دشنه فروبرده اند آب فوران نموده دشن ابادش گفته اند .ومعدن کهنه نیز بدلیل معدن آهن  ومجاماسب نام خ.ودرابرقنات جاماسب وجاماز نهاه  ونام همسرش کشور که به وی نام قنات دیگری نهاده .دردوره وی اغلب قناتهای ایران حفر وچون به آب وکشت زرع و..اهمیت میداده اند اغلب قناتها مربوط به ان دوره هاست  

 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/02/12 ساعت 1 | لینک ثابت |
 

    عباس اسمال .شعر دوبیتی .ادبیات مشکان

    

 

مرحوم عباس اسماعیلزاده .جداسماعیلزاده ها  درسرودن دوبیتی بسیاربه طنز وگاه وقایع رابه شعر درمیاورده است.

مثال 

.بدرسوخته که آبها رابچل کرد .        .چطوظلمی به عباس کچل کرد..و..

شعردیگر..

توکه داری به کولت دوغدون شیر            بده یک قطه ای به آدم بیر

بده یک قط های تا  اوبنوشد.             که تا یکدم نگرددازتودلگیر .//

 به چاهک کشته شد 6مردجنگی                   بدست یکنفر سرگردلنگی          

    سلام من به شاهمرادرسونید           بگو آتش گرفت خونت به  تنگی.. //

 سکینه  مشتعلی ابربهاره        هنوز اب ریسای بارسال رو داره..

 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/31 ساعت 15 | لینک ثابت |
 

    زبان وگویش مردم مشکان .فرهنگ مشکان.

      زبان وگویش مردمان مشکان

زبان مردم مشکان فارسی اصیل ایرانی است که نزدیکی به گویش خاص خودرادارد نزدیک کویش  .تهرانی.نیریز داشته وگاهی بعضی کلمات را کوتاهتر نموده وتلفظ نمایند .امروزه کمی تغیر وبصورت کتابی تر بیان مینمایند .

گویش وسایر زبانهای دیگری درمشکان وجود ندارد .

زبان گفتاری مردم بعض روستاهای نزدیک مشکان ترکی ایرانی است(جعفراباد.دربیدویه تم شولی) ویا عربی ایرانی (قاسم اباد نیریز )

 

زبانهای ساختگی ولوتر

درقدیم برای ندانستن بیان خود که کودکی نداند چه میگویند .ویا چندنفر جوان برای انکه کودکی نداند انها چه میگویند زبان خوداختراعی داشته که رایج بوده که به اصطلاح زبان ساختگی یا لوتر گویند .ودرمشکان نیز این زبان لوتر وجودداشته که با اضافه کردن حرفی بعداز هرحرف اصلی تکلم مینموده اند .مثال از(زا) برای اضافه استفاده مینموده اند .

میگویم میخام برم جائی بعد میایم به سراغت .وبیا خانه ما ... بصورت زیربوده است .ز

میزی گازام میزی خازام بزرازام جازائی زی بزدزن که زه ازومدزادم بهزه سزرازاغزت میزیازام بیزی یوزو خوزنزیزه موزو..

برو کنار (بزو روزو کزنازار)کاردارم (کازار دازارازام )و...//


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/31 ساعت 2 | لینک ثابت |
 

    ادبیات شفاهی .اشعاری دوبیتی ازقدیم مشکان .ادبیات مشکان فارس

    

ادبیات شفاهی واشعاری از قدیم مشکان

الا مهدی قسم میدم خدارا                اگر گوئی دگر شعرنسا را

اگر خواهی بگی شعرنسا را                   شوی کور وبدست گیری عصارا

//

الا درویش خان ما کجائی                چقد گردن کلفت وبی حیائی

چراغی ازپس پرده بسوزه                   به اون صحرا نمیده روشنائی

////////////////////////

پسینی منزلام بید گود نیریز               نگه کردام بدیدام دلبرام نیس.

هرانکس نامه دلبر رسونه               دومن نیم پول میدام با سنگ سر ریز

//////////////////////////////////

سردیوال باغت رازدی خار           به باغ داری گل وشفتالو نار

نیت کردام گل ازباغت بچینام          ازان ترسام که باغبونت کشد جار

//////

نظر بر تره بادام دارم           نه خواب شب نه روز آرام دارام

شما که میروید اندرولایت           منم بادلبرام پیغام دارام ///

///

کریم جعفر وامون تقی          چرا حرفم زدی برمن به لقی؟

امیدوارام به درگاه الهی            پلنگد بشکند وقت شفقی .

////////

پدرذسوخته که آبها را پچل کرد           چطو ظلمی به عباس کچل کرد ..

///////////

هرکه ازمعدن بگوید تا دهو یک فرسخ است

                                        جای او درته ترین دوزخ است 

/////////////

بگو گلزار تو ای مسکه گو (گاو)

                                    برو مشک وبیار   بریم سر او ..

همانند مسکه .کره گاو.سرآب.//////


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/31 ساعت 1 | لینک ثابت |
 

    خصوصیات اخلاقی رفتاری مردم مشکان درقدیم

    

خصوصیات اخلاقی رفتاری مردم مشکان درقدیم دراشعار ویادداشتها وادبیات شفاهی وتمثیلها ..

 

در کتب قدیم ازمردمان مشکان درقبل ازاسلام ذکرشده است .

مردمانی دانا زحمت کوش .آبادگرا .

دربعدازاسلام مورخان اسلامی در کتب بسیاری گفته اند .

مردمانی با ادب ودیانتند..با جسارت وغیرت .((کتب :ابن بلخی.حمداله مستوفی.(( کتاب:پیغمبردزدان پاریزی: مهمان نوازملا اصغرکدخدای میشگان        جان سپارد دررهت او رایگان

 

خصوصیات اخلاقی رفتاری انها درگذشته حال اینگونه مانده است.

تیزهوش-زیرک دانا-خوش برخورد .دلسوز-شجاع نترس-قناعتکار-غریخواه غریبدوست0کنگاشگرجستجوگر-ترحمکننده-پیگیر-زودجوش-حلال کار -باعصمت-خوش حساب-سخت باور-دلیل جو-که این مشخصات رامیشود درامثال اشعار وگفتار گذشته  وحال بخوبی یافت

مردمانی که درگفتار راز را برملا نمایند.

دوستی جبهه گیر درعنادودوستی دشمنی داشته وغیرتمندانی که به عصمت این محل سوگندیادنموده اند.درگفتار گاهی با طنز وکنایه وگوشه پرانیمانند شمشیر دولبه حرف دل رابزنند.تاآرام گیرند.دردوستی دشمنی افراط ورزند.//

رنگ موی اغلب مردم سیاه .قدبلند.متوسط طول قد170.چشمانی به رنگ میشی.صورت اغلب کشیده سفید متمایل به سبزی.وعده ای سبزه کم رنگ .با متوسط طول عمر 73سال.

دراشعار طنز اززیرکی حقه وکلک آنها گاهی به طنز ذکرشده.(شیخ اسمائیل )

برسرکوچه ولولک باشد               یا غرض خدعه وکلک باشد.

بقول کسی: وای بزور مشکانی وای بزارمشکانی(اگرزورش سرت رسید وای بزورش .اگربه خواهش افتاد .وای ازخواهشش)سماجت درکارومنافع دیدن .

درناملایمات باید حرف دلرابزنند تاعقده درارند .واگر بخشیدند تلافی نکنند ولی هرگز یادشان نرود وگاه به زبان رانند گه چه برسرمان آوردی.با اندک معذرتی گذشت کنند.رضایت دهند.

گناهان چون زنا و..سرقت دربیبن مردم این شهر ازگذشته وجودنداشته اغلب کسی یا افرادی اگر به سرقت دست زند یا ...ازدیگر نقاط به این شهر از50سال 100سال قبل سکونت گزیده اند.

در اختلافات ودادگاهها نیز گاهی برای رفع اختلاف شاکی متهم با یکدیگر درگذشته همراه میرفته اند .دعوا ودرگیری با خود نداشته .گاهی با سایران که قصدتملک محل چرای دام یا سرقت ازاین محل راداشته اند در داستانها ذکرشده است.

دراختلافات محلی اگرپای منافع محل انها وسط اید یا منافع قوم برادرو..فورا حمایت نمایندوکینه را کنارزنند.


ادامه مطلب
 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/29 ساعت 3 | لینک ثابت |
 

    وسایل اندازه گیری سنجش ترازو درقدیم ..تاریخ مشکان

    

وسایل اندازه گیری وطول وسنجش قدیم مشکان

چوب گز .نیم گز.قدم پی .وجب .متر برای اندازه گیری

برای حجم ازپیمانه .ووزن کردن .بوسیله سنک .که من واحد انها بوده ومثقال .که سنک 1تا 5 من .سنک نیم من .سنک چارک -سنک مثقال ونیم مثقال .که از من مساوی 3/5کیلو گرم بوده است .بار نیز 85 کیلو .که با تازو میزان که دوعددگیره که درون ان پوست گوسفند کشیده شده وبه چوب میزان اتصال وسنجش وزن صورت میگرفته است .

درحال حاضر انواع ترازو ها ودیجیتالی وواحد گرم و...محاسبه میشود .لیتر جای خودرا عوض پیمانه گرفته است .

 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/27 ساعت 22 | لینک ثابت |
 

    بافندگی وقالی بافی وشغلهای مردمان مشکان قدیم ./تاریخ مشکان فرهنگ مردم

    

بافندگی گیره بافی .اهنگری و..از فنو ن مشکانیها درقدیم بوده استهنوز نیز رایج است  

که به اختصار قالی بافی وکلمات استفاده شده ان فن را بیان دارشته .که بافندگی دراین محل رایج که با کارگاههای زمینی چوبی استفاده میشده که درون سوراخ دیوار یا طرف دیگر میخ درزمین مانع حرکت چوب قالی یا دوطرف میخ درزمین که چوب پشت ان قرارداشته که دوطرف کارگاه بدینشکل بوده است .چوب کارگاه .گرد -پس گرد -پود -تار-ونخ .یا ...

گلیم . .که بعدها کارگاههای اهنی .داری هوائی امده است

گلیم لته ای با تیریچه پارچه کهنه یا نو تهیه .گلیم نقش.گلیم موی ونخ .گلیمچه =پالان .خورجین -جووال -توبره توشه دان--شربافی شل بافی (شل ونرم بوده )=رووارکفش شیوه ملکی -

 

قالی دومتری .قالی 4پوده .و2پوده =جاجیم .لطف بافتن .

برای دایرکردن کارگاه برای ساخت هر کدام ازکودکی استفاده تا ریسمان را ببرد وبیاورد وزیردوطرف چوب قالی گلیم کند که قالی .گلیم دو واندن گویند. درتعطیلی هم تخته شدن .قالی یا گیلیم .گفته شود.طناب وبند نیز تهیه .که 4تیره یا 2تیره را دربافتن بند وطناب گویند.

بافتن ونخ ساختن + از وسایل پنگووه .دوک -پره =تیردوک -استفاده شود .برای بازکردن پشم وازدن از ترکه چوب یا کمونه

شغلهای دیگر..رعیت .ارباب از شغلهای خوب

 

گیره بافی که دردیگی وناندان .گیره لوده -و...تهیه که ازدرخت الوک بادام کوهی وترکه های ان استفاده .و.چوپان شبان .اهنگری نیز درمشکان رایج بوده و است.نجاری و

شیوه کش. دلاک اسیابان .خراط ..گاوچران -خرچران -و...نیز از شغلهای رایج افراد ضعیف ترجامعه بوده است

 مزد تعدادی ازشغلها .

برای ملای مکتب خانه نیز گندم ذرت .میدهده اند. یا یک روز بکارگری برایش پرداخته ..برای دلاک علاوه هیزم سوخت حمام نوبتی و...را تهیه وقت  خرمن نیز به او محصول داده .و

درسال سه من گندم برای هرنفر به دلاک محل برای امور  بهداشتی خود میداده اند.

 مزد چوپانان نیز یک چهارم آرد یا گندم درطول 6ماه به چوپان میداده اند. که نصف ذرت نصف گندم بوده است ..بجای چوپان که به مرخصی میرفته است اشکون میرفته ان که هرکس به سهم خودوگوسفندش.

 

درسه عید نوروز فطر قربان برای منزل جوپان غذا میبرده اند.

خرما انجیر و...به چوپان تحت عنوان دوم .دم گور)میداده اند. 6ماه یکبارحسابرسی گله انجام دراصطلاح تیره بندی .گویند .که چوپان قراردادش تمدید یا کسی جایش مینشسته است.

مزد اهنگر نیز تحت عنوان بارمنی داده میشده که درخرمن محصول بافه گندم یا کل ذرت میگرفته است .دراعیاد هم دلاک اهنگر ونجار عید نوروز حلوا ونان میگرفته اند.

 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/26 ساعت 21 | لینک ثابت |
 

    شکارحیوانات درقدیم مشکان

    درگذشته برای شکار حیوانات درمشکان ازچند راه استفاده میشده 

برای شکارحیوانات همانندبزوقوچ کوهی و...با دنبال کردن با تفنگ وقدیمترها بانیزه اقدام میشده است اما با وسایل ومکانها و..که برای پرندگان وحیوانات کوچکتر بطرق زیر استفاده میشده 

1=کچهkacheh .که درنزدیکی چشمه یا کل آب یا نمزار سنگر مانندی را با چوب ویا بوته بیابان یا سنگ پناهگاهی ساخته بدرونش نهان شده وقتی کبک یا شکاربه سرآب میامده است بطرفش با دویدن یا نیزه یا تیرازتفنگهای دهن پر .برنو.سوزنی وبادی واستفاده میشده واغلب ازساچمه زیاداستفاده تا پرنده بیشتری زخمی بزمین بریزد وکچه ها بنوبت دران شکارمینموده اند .ودامدارنیز مراعات حال شکارچی را مینموده است تا کبک و..بعلت وجود دامها تارمارنشوند وبیایند .

دفک dafak=تکه پارچه 1نیم در1نیم متری که دوعددچوب درطرفین پارچه که درزمین نصب مینموده اند وچوب ها دارای دوشاخه بقول مشکانیها (چلاپ دار cholap dar) بایست میبوده تادرگوشه های دفک وهمان پارچه فرو رود وپارچه را چون پلاکاردی برزمین نگهدارد .ودارای سوراخی دران بوده که شکارچی ازسوراخش نگاه نموده وبه محض امدن پرنده وکبک و..انهاراشکار مینموده وروی دفک نیز با جوهر ورنگ انواع گلهای سبز سرخ وزرد را نقاشی که نوعی  هنر نمائی نیز بود .ودارای ارزش هنری نیز میبوده است 

تیرکمان .که درگذشته با ساخت کمان به چندشکل اقدام میشده است وساده ترین ان برزای گنجشک وکبوتر و..که کلک وچوبه ای دوشاخه یا باتخته ساخته وبریده ودوعددکش ووتکه ای ببرای نگهداری تیر وسنگ بدرونش که بارهاکردن کش وبقولن جیر .تیر رارها وبسمت شکارروانه مینموده اند .

کبک دو.بادو.که بوسیله دویدن ازصدای کبکها ویادرراه عبورانان کمین کرده وبادویدن دنبالشان انانرا گرفته وچندبارپرواز تاخسته شده وشکارمینموده اند.

با تله .که تکه اهن بزرک برای پرندئگان مانند اهوبره .هوبره وکبک ویا حیوانات سبک چون جوجه تیغی .(سیخور)که قسمتی ازتله درزمین میخکوب شده وقسمتی بدور کمر یادست پای پرنده وحیوان تاانرا به محض افتادن درتله شکارمیکرده اند ..گاهی با کندن چاله درمحل عبور حیوانات وروی انرا با خاشاک دادن آنحیوان بدرون گودال افتاده وشکارش مینموده اند.

با کن نک kan nak(فلاخن)قلماسنگ وقاب سنگ .که با ریسمان بافته میشده است ودرونش سنگ گذاشته وپرتاب بطرف حیوان ویا پرنده نموده .گاهی برای فراردادن حیوانات وپرندگان ازکشتزار نیز استفاده میشده .همانگونه که ازتفنگ برای نگهبانی دامهایشان درکنار سگ های گله استفاده میشده .

کبک شو.کبک با چراغ .کهدرشب باچراغهای تور وچراغ برق وقبلترها بامشعل اینگونه با انداختن نوربدرون چشم کبک دربیابان وبه اصطلاح غاش کبک که کبکها درانجا جمع شده میخوابیده اند وغاش کبک میگفتند .وانواع پرندگان دیگر نظیر قمری و...کبوترها درچاه قنات  انان را شکارمیکرده اند  .

درجدیدترها درکنار جاویه چشمه ها ویا دربعض نقاط پلاستیک بزرگی را درون زمین کنده شده قرارداده وآب بروی ان ریخته .تا اب بماند وحوضچه ای ساخته تا کبک ها به سراغ ان بیایند وشکارشلان مینمودند


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/26 ساعت 21 | لینک ثابت |
 

    پرورش مرغ وحیوانات ودرمشکان قدیم

    

مرغ ..

مرغ قرق

ghorogh(کرک)را به اصطلاح نشانیده .یعنی چند(خاگ kh ag) تخم مرغ که ازمرغ خروس دار باشد تعداد10به بالا تا 25را نسبت به جثه مرغ بزیر او در درون گیره وسبدی یا کارتن که کاه گندم دران ریخته واز کاه جو بدلیل سرد بودن جو وطبع ان استفاده نکنند . یا در کوله مرغی که باسنگ وشول ساخته اند .گذاشته ومرغ را ازطرف زیر لباس وپائینش داخل لباس نموده واز یقه لباس که دکمه اش باز تابتواندبیرونش کند لذا مرغ را بر تخم گذارند وبیشتر زنی که دستش خوب باشد وبیشتر دختر داشته باشد اینکار رابکند وقت نشاندن مرغ بانام خدا گوید ده تا توتو یکی قوقو (ده تا مرغ ویکی خروس بشود) .واب دانه در کنارش گذارند وتانتیجه 21روزه جوجه مشخص وهرکدام بیرون نیاید گویند لق کرده یا جوجه پیچانده وگاهی به شانس بچه ها از اول جوجه هارا نشانه گذاشته وبر پای جوجه نخی بسته تابدانند کدام خروس درشانس وکدام جوجه مرغ در اقبال داشته.وگاهی جوجه ای رانیز نذر افراد وسادات میکرده اند. .وابتدا به انها جوجه بعدازمدتی خلنگ وجوجه خروس وجوجه مرغ .خروس ومرغها نیز نامگذاری میشده است

. کاسر =.مرغ خاکشتری مرغ سیاه .مرغ ..

برای دانه دادن مرغهارا با گفتن . توتو

toto.اوهوی توتو اوهوی توتو o. hoy toto.یا برای بیرون کردن نیز .کیش .یا.هاکیش .ونفرین با هاکیش کردن گویند : عزا رفته اینجارا ول نیکنه .ه ی الان رختام کلشونkal shon .همین الان به کل وظرفشان ریخته ام به ظرف اب .کل آبی وبه ظرف دانه = کل kalگویند .یا خروس که اذان بیوقت گوید یا مرغی که اذا ن گوید راشوم دانند وسرببرند یا بفروشند .وبعض مرغها که دوعدد تخم بگذارد مرغوبتر دانند .وبعض مرغها گاهی تخم دوزرده بگذارد ..خاگ دوزرده .خاگ دل مل .خاگ کوتولی قد خاگ کوگ هشته .(تخم کوچک قداندازه تخم کبک گذاشته ./اولین تخم ازجوجه که بزرگ شده بگذارد را گویند نشان آسمانش نباید داد .انرا از کوله ko.leh برداشته زیر لباس یا ...پنهان وبه اتاق اورند واستفاده کنند ..وگویند اگر اسمان ناله بزند (صدای رعدبرق )اگر مرغی برتخم باشد تخم ها لق کند وجوجه نشود ./

ومرغی که بی جهت کرک شده ونمیخواهند کرک شود چندبار چندروز درون آ ب قنات ویا سطل اب بزنندش تا ازقرق بودن بیرون اید.یا مرغی که تخم نگذارد نیزدرقسمت انتهای بدنش پشت کمر ریزه گوشت بیرون امده بر پشت مرغ است سران را با قیچی بچینند و خاگ خورک گویند خاگ خور مرغ را چیدیم .وگاهی خود مرغ جا ی مخفی یافته وانجا تخم گذارد تا 10یا 20عدد ویواشکی بر انها خابیده باشد .نفرین به مرغها نیز وقت سر وصدا دادن و...در بحث نفرینها ذکرشد.توره برده .حروم شده و..گاهی توره

toreh.یا سگ توله (سگ تول toleh.سگ توره /..توره به روباه را گویند .)یا شاهین یا گرگ مرغها را مورد حمله قرار دهند وگاهی کبک را خانگی اهلی نموده .وکبوتر نیز در منزل پرورش میداده اند . .درقدیم برای شب اول دفن متوفی مرغی سربریده که دهن خاکی بدان میگفتند .

مثلهای رایج مرغی نیز = خاگد جوی دی یه ای هه .قت قتت بری مو

khaged joy deye ey ha ghot ghott berey mo.(خاگ وتخمت جای دیگر است .وقدقدکردنت برای ما ؟)جوجه اخر پوئیز بشمارن.یی خاگی هشتی زمین آسمون هشتی روسرد.(تخمی گذاشته ای اسمان زمین راباسرصدا برسر گذاشته ای .-برای به رخ کشیدن افراد یا کار انها ومن من زدذنشان .گویند)یا فلانکس خاگ دوزرده هشته .

الاغ واستر وگاو

.

در این محل ازقدیم بیشتر گاو والاغ بیشتر مورد استفاده بوده واسب رابیشتر افراد پولدار ومالک داشته اند .وبرای شب عروسی وحجله بردن عروس ازاسب کرایه ای کدخدا ویا...استفاده میشده که عروس برآن سوار وافسارش دست دامادبوده ومردم درعقب سر درحرکت .وافراد ی که توان تهیه اسب نداشته اند از الاغ استفاده میکرده اند.

.برای صدازدن الاغ با گفتن .کورو کورو

ko row kor row..وبرای ایستادنش از و اژه . ho w shهوش با کشیدن کلمه (هش)وبرای راندنش با گفتن هی.هوه he.hewa .سقدشده ..

وخر وکره خر .حولی نر .یا ماده .خر پیر ..و

برای گاو .گاو .گوساله را جن گو

jen gow گویند .

گاهی گاوها را که چشم زده بودند با اسپند ونمک دود نموده .وبر گردن ان دعائی اویزان مینموده اند.

دستمزد گاوچرانها وخر چرانها در قدیم بدینشکل بوده است .که برای هر عددگاو دوعدد نان دستمزد روزانه وبرای هر الاغ نیز یکعدد نان باببت دستمزد به چوپان گاو والاغها میدادند که درصبحگاهان با فریاد درب کوچه ویا کنار قلعه مردم را صدا زده .اوهوی درکن بیا ...


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/25 ساعت 21 | لینک ثابت |
 

    راههای قدیم وجدید مشکان

    

راههای قدیم مشکان

اهالی برای رفتن به قنوات یا تفرجگاهها که اغلب با اسب استر الاغ یا پیاده میرفته اند وبعدها با ماشین که راههای خاکی بوجود اوردند وتعدادی نیز اسفالت شده است .لذاراهها را ذیلا میاوریم.

راه به غوری .راه درنخود برای رفان زیارت امامزاده غوری.وراه باغو درکناربهوئیه.

راه نیریز.راه نقاره خونه وسیرگ .و گردنه کره سرخ که انشعاب کنار چاه بره که درچاه کورو بدان وصل میشده .وراه کوه ای پای بنه خر.یا ازگداربیدوکه به س

جهت رفتن به قنات معدن .از گردنه ترناسک وگدار محمدحسنی وراه کت بالاخانه که هردو به . خال سفیدی کناردهنو.وصل وبدانجا میرفته اند.

برای سیدویه .دهنه چاه توت وکچه سفید ودهنه لای ریش

راه برگ بیدو برای قره جه . جهت کومویه ازراه گردنه کوندری که به لای ریش رفته وازانجا

تیره باغی دوهوکی که سنگهای دیوار ان بر بالای کوهها آثارش موجوداست .که تاگردنه نی ری یو هست

..

راههای فعلی برای نی ریز آسفالته با 64کیلومتر با گذرازبهوئیه .دهچا وحسن آباد که به جاده اصلی بندربه شیراز .وگذر ازسیمان سفید و گردنه لای رزجهت نی ریز وشیراز و..

راه نقاره خانه که راه خاکی است برای رفتن به نی ریز وشیراز که نزدیکترین راه است/ درجاده بطرف نی ریز وشیراز در حسن آباد نزدیک سیمان سفید برای رفتن کرمان وبندرعباس وجنوب کشور

وراه یزد که باگذر از شهرک شاهد وروستاهای کهتویه ومعدن وشهریاری وچاهک هرات وراههای انشعابی دیگرقبل ازهرات برای قادراباد و انشعابی دیگر سبزبره روز آباده طشک ...که درهرات انشعاب برای رفتن شهربابک ودیگری به سمت یزد وجاده یزد جهت مشهد و... که درانشعاب مروست به اصفهان..../ودر کنارکوههای کر سفید غوری جاده خاکی نزدیک برای رفتن شهربابک

.مسافت راههای مشکان نی ریز که آسفالته است به دیگر نقاط ذیلا بیان میگردد


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/24 ساعت 22 | لینک ثابت |
 

    مساجد مشکان ..//تاریخ مشکان

    

                                             مساجد مشکان

اولين پرستشگاه مردم مشكان دركناز منازل انها كه برفراز تپه قلعه بوده اند .ود ران زمانها با اتش افروزي چون زردشتي بوده اند .وديگر پرستشگاه درباغ ويسي .يا رئيسي"انتهای کوچه شوگاه قدیم.باغ  هاشمزاده بوده با حضور اسلام جاي خود را به معابد اسلامي ميدهند .دربالاي تپه قلعه هنوز اثار ديوار وروشن كردن شمع و....موجود كه درخت سرو وحشي (وهل )در انجا بوده وهنوز مردمان بدان مكان اعتقادي دارند .درخت سرو وحشي ازبين رفته اما حتا به جايگه آن كساني اعتقاد وتوتم خود ميدانند دربحث محلها وتوتم ها مشكان توضيح وشرح داده شده است (سلطان پیر وهل)و. مساجد ابتدا بدون سقف بوده كه با ريخت مقداري شن دركف ان وسنگهائي با ديواري نيم متري تا 1متري حصاري برايش مشخص ومكان عبادت بوده است مانند مسجد كشوري كه دركنارقنات آن تنها بصورت كهله كومه اي كه باغداران دامداران وساكنان آن محل براي عبادت چند خانوار مشخص ومحترم ميشمرده اند و....ومعبد دينداران بوده است .هرقنات وابادي اينگونه مسجدي راداشته اند..

شرح مساجد وبنا واحداث انها

مسجدجامع مشكان .درسالهاي دور بناشده بود باقريب 500سال سابقه با وجود سنگ نوشته موجود كه فردي بنام حاجي مشكاني درفقدان فرزند بنا نموده است كه درسال1081قمري .با بيت زير

بهر فرزند حاجي ناكام                 خانه اخرت  كنيم تمام

دربناي تاريخ مسجدش گفتم          " روز وشب كار اوبود فرجام"

مصرع روز وشب كاراوبود فرجام با حروف ابجد هوز حطي ...سال

1081قمری كه ابتدا بصورت گنبدي باستونهای بزرگ وگلدسته بوده است بعدها در سالهاي 1320و18 شمسي درزمان فال اسيري مجدد بنا كه انهم در سال 1382دچار اتش سوزي ويران شده ومجددا توسط اهالي مجددا بناي فعلي شده است 

مسجدصاحب الزمان مشكان يا مسجد سرقنات قريب سالهاي 1200قمري دركنار كاريز وقنات دشنه آباد يا دشنووه.

كه اين مسجدهم درسالهاي 1320شمسي مجدد توسط اهالي بناي مجدد شده است كه درسالهاي 1375تا 1377به بعد هيئت امنا مسجدتشكيل وتوسعه مسجد باخودياري اهالي صورت گرفته است .دركنار مسجدقديم حسينيه غير مسقف را با توسعه ومسقف كردن جز مسجد نموده اند .

مسجد امام حسين ازبناي ابتدايش تاريخي نيست ولي به سالهاي 1300شمسي بناشده ومجددتوسط خودياري اهالي مخصوصا جاج زين العابدين هاشمزاده بنا شده حتا درسالروز ومحض تولد فرزندش حاج درويش هاشمزاده نهال درخت چناري را دركنار جوي غرس وكاشته كه زيبائي خاصي را به مكان فوق داده اند .وتابحال به همين شكل مانده است .آسياب آردي شهر درگذشته دراين مكان بوده به مسجدسر آسياب نيز مشهور است

مسجد ابالفضل درسال 1308بنا شده جد آقايان عسكري و..معروف به مسجدحاجي عسكري.درابتدا بدون سقف بوده كه با مساعدت بستگان وطايفه حاج عسگر و...اين مسجدبناشده است

مسجد ائمه اطهار درزمان انقلاب اسلامي وسالهاي دهه 60 توسط اهالي بناشده است اهالي محله درحال حاضروگذشته با خوديار ي مسجدفوق را بنا واحداث نموده اند .

مسجد امام حسن مجتبا شهرك شاهد درسال 1366كه اهالي ازمشكان براثر سيل به شهرك شاهد كشانده وتازهخ درمنازل بدون حصار زندگی میکردند. وتوسعه شهري جديد صورت گرفته توسط اهالي شهرك شاهد كه ابتدا تعد اد20خانوار بيش نبوده وزمين ان ازطرف بنياد مسكن مشخص شده بود با تلاش اينجانب شيخ حسن راحتي .عبدالحسين حسين پور .حاج  محمدعلی خاموشي ومحسن محمدی و...  وجمعی از مردم با جمع اوري خودياري وزكوات ابتدا كتابخانه انرا بنا تا یکی دوسال درانجامراسمات مذهبی وقبل ازبنا این کتابخانه نیزدرمنزل رمضان راحتی درسال 66مردم مراسمات خودرابرای ختم مردگان و..برگزاروبعدازان که کتابخانه راساختیم بدانجا نقل مکان کردیم.تاچندسال ازکتابخانه استفاده وبا حمایت مردم وتشکیل هیئت امنا مسجدراشروع به ساخت ساز کرده.وکلنگ ان توسط سیدفخرالدین فالی به زمین زده شد. درهرسال با خودياري وكمكهاي مردمي افرادي دلسوز ديگر مسجدبنا شده وبصورت فعلي درامده است .

مسجدروستاي كهتوئيه كه درسالهاي 1380با خودياري مردم ومساعدت ساكنان كهتوئيه و....بصورت فعلي درامده است

مسجدروستاي معدن كه درسالهاي 1384/5توسط اهالي ومالكان ساكن قنات  وروستای معدن بنا شده است .

ازانجاكه درمشكان حسينيه ها بدون سقف بوده است ومقداري مسقف دركنارحسينيه بوده واهالي نيز خيرين محل زميني را جهت اين كار وقف مينموده اند .كه ميتوان انها را نام برد

حسينيه مرحوم حاج اسمعيل اثني عشري .حسينيه شهيد اشتياقي.حسينيه مسجد صاحب الزمان.وحسینیه شهیدان خاموشی وداوطلب درشهرک شاهد(خیابان بهداشت غربی.و تقاطع  جاماسب.)  ودارالقران شکری در شهرک شاهد(تقاطع دوم خ مولوی غربی و خ شریعتی غربی.) که باخرید دومنزل مسکونی این دومکان حسینیه ودارالقران را وقف نموده اند. .وچند قطعه زمين ديگر دراطراف شهر قراردارد كه گاه افرادي انرا وقف اين كارمينموده اند ....

 


 نوشته شده توسط محمدحسن راحتی زاده مشکانی در 90/01/24 ساعت 18 | لینک ثابت |
 

 

 RSS 

POWERED BY
BLOGFA.COM

استخاره با قرآن
استخاره با قرآن

امارگیر حرفه ای سایت

کلیه ی حقوق مادی و معنوی وبلاگ ahorameshkan محفوظ می باشد.
طراحی شده توسط  یاس